Αμβούργο: συνάντηση με την "Έλλη"

Αμβούργο: στην πόλη του μεγάλου γερμανού πολιτικού

Αμβούργο (Elbphilarmonia, Reeperbahn, Elbtunnel) 2026
Travemüde, Lübeck 2026
Αμβούργο (Speicherstadt, Miniatur Wundeland) 2016

Ηαmburg 2026  

Πετούσαμε στα 30000 πόδια, όταν ο πιλότος άρχισε να μιλά: ...captain is speaking.... καλημέρα σας, έχει ξεσπάσει η σφοδρή χιονοκαταιγίδα "Έλλη" στην περιοχή του Αμβούργου και δεν μπορούμε να προσγειωθούμε. Ο πύργος ελέγχου μας προτείνει να κάνουμε κύκλους και να περιμένουμε γύρω στα 30 λεπτά μήπως περάσει το σφοδρό κύμα, διαφορετικά να κατευθυνθούμε προς το Βερολίνο... Είναι η στιγμή που ασυναίσθητα, ο ένας επιβάτης κοιτά το διπλανό του και έναν ακαθόριστο φόβο ...μπάς και... τον περιλούζει σαν να ήταν οι τελευταίες στιγμές της ζωής του.... αλλά μία ανακούφιση αισθάνεται, όταν ακούει πάλι τον πιλότο να αναγγέλλει...

-5^oC, 6-9bf

Δέκα χρόνια μετά επισκέπτομαι πάλι τη βόρεια Γερμανία και το χανσεατικό Αμβούργο, αλλά η πόλη με υποδέχεται με διαφορετική όψη, σαν να είχαν περάσει οι ορδές των Βίκινγκς και να είχαν λεηλατήσει τη χώρα... γιατί το χιόνι που έπεσε ήταν τόσο σφοδρό, που δεν κάλυψε μόνο τα πάντα, δυσχαίρενε και τις μετακινήσεις (τρένα σταματούσαν λόγω διακοπής του ρεύματος, ολισθηρά πεζοδρόμια και πολικό ψύχος). Εντούτοις, ο κρατικός μηχανισμός λειτουργούσε, καθαρισμένοι διάδρομοι πεζοδρομίων σε ανεκτή κατάσταση, τα λεωφορεία, αραιά, αλλά κυκλοφορούσαν και ο κόσμος "χαρούμενος" έκανε βόλτες κατά μήκος του ποταμού Έλβα.

 

 

Μέσα στο κατάλευκο τοπίο, συναντούσες συχνά πινακίδες που ανέγραφαν ....aufgrund der Witterungsbedingungen..... geschlossen... (κλειστά σήμερα λόγω καιρού) και έτσι το πρόγραμμά μας είχε πολλές ακυρώσεις. Mία σημαντική ακύρωση, και η αιτία που ήρθαμε στο Αμβούργο, ήταν η Ψαραγορά του Αμβούργου, που αν και λειτουργεί από το μακρινό 1703, μία χιονοκαταιγίδα στάθηκε ικανή να σταματήσει την ιστορία της. Ανοίγει στις 5.00 το πρωί (το χειμώνα 7.00) ώστε να "προλάβουν" οι αριστοκρατικές κουζίνες να ψήσουν το φρέσκο ψάρι του κυριακάτικου τραπεζιού, πριν τη θεία λειτουργία. Παράδοση και θρησκευτικότητα πάνε χέρι-χέρι εδώ και 300 χρόνια.

Η Ψαραγορά της Αλτόνα βρίσκεται στις όχθες του ποταμού Έλβα και συχνά οι διερχόμενοι ακούνε συζητήσεις, όπως ...μαζί με τη ρέγγα να σας βάλω και δύο άγριους σολομούς....". Βέβαια, ο άγριος σολωμός είναι είδος προς εξαφάνιση, εδώ στο Αμβούργο, γιατί όπου κάθισα να τον παραγγείλω, μου έφερναν σολωμό ιχθυοτροφείου (25€ το πιάτο) και τους έλεγα ....ρε παιδιά, αυτό το τρώω και στην ελλάδα...

 

η είσοδος στην Ψαραγορά... σήμερα κλειστή!

 

Όπως συμβαίνει και παντού αλλού, οι τελάληδες της αγοράς ανταγωνίζονται μεταξύ τους σε ντεσιμπέλ για να προσελκύσουν πελάτες. Το αποτέλεσμα είναι ένα θορυβώδες και πρωτόγνωρο θέαμα για τους τουρίστες, κάθε Κυριακή πρωί. Στον ίδιο χώρο (Αίθουσα Δημοπρασιών λέγεται) υπάρχουν μουσικές μπάντες για χορό, ενώ προτείνεται να δοκιμάσετε τα Franzbrötchen, όπου οι τελευταίοι ξενύχτηδες της γειτονιάς Reeperbahn μπορούν να ξεδώσουν σε ρυθμούς ροκ και τζαζ μουσικής και νοερά να σου θυμίσουν το μεταμεσονύκτιο πατσά της Θεσσαλονίκης στα φοιτητικά σου χρόνια.

 

 

Η ψαραγορά του Αμβούργου είναι σίγουρα ένας θεσμός στην πόλη-λιμάνι, όπου οι άνθρωποι συναντιούνται για μια πρωινή κουβέντα και όσο κρατά το καλοκαιράκι, η παρέα είναι μια χαρά... το χειμώνα όμως, με τα πολλά μπιλοζήρια, κάθεται στα ξύλινα παγκάκια, δίπλα-δίπλα, πίνει τον αχνιστό καφέ και ακούει τις μπάντες να παίζουν νωρίς το πρωί. Δεν είναι ασυνήθιστο να σιγοτραγουδήσετε με τον διπλανό σας, ενώ η αυστραλέζα τουρίστρια να σας ρωτά ....τι σημαίνει "mοin Deern" που ακούγεται συχνά..... "το κορίτσι μου" στα χωριάτικα γερμανικά, μία φράση που χρησιμοποιείται (στη βόρειο Γερμανία) για ένα νεαρό κορίτσι και συνήθως έχει στοργικό ή οικείο χαρακτήρα. Είναι σαν το ισπανικό cariño.

 

moin Hamburg

 

Ευτυχώς, δεν πήγαμε Βερολίνο, γιατί σίγουρα θάχανα τη βραδινή παράσταση ενός κονσέρτου, που είχα κλείσει προ πολλού στην Elbphilarmonie. Πρόκειται για το Μέγαρο Μουσικής του Αμβούργου, ένα 16όροφο κτίριο υπερθετικού βαθμού, σε όλες τις διαστάσεις του: αρχιτεκτονικής ακουστικής, τουριστικής, γευσιογνωστικής, ακόμη και φιλοξενείας με το πολυτελές ξενοδοχείο "THE WESTIN", των 45 ιδιωτικών διαμερισμάτων, που έχουν θέα στον ποταμό Elba.

 

Elbphilarmonie by night

όταν ο φωτισμός επισκιάζει τη μελαγχολία 

Στον 8. όροφο υπήρχε η μεγάλη ταράτσα με θέα προς τη Speicherstadt και τον ποταμό Elba, αλλά το κρύο και ο θυελλώδης άνεμος, δεν επέτρεπαν την έξοδο στον εξώστη. Καλά-καλά τουρτούριζες και μέσα στους χώρους υποδοχής και προσπαθούσες να ζεσταθείς στην κούπα μιας ζεστής σοκολάτας. Αν και εξωτερικά, το κτήριο ήταν άψογο, εσωτερικά δεν μου άρεσε καθόλου. Οι διάδρομοι, που οδηγούσαν στα θεωρεία της μεγάλης αίθουσας (Grosser Saal) ήταν λευκοί, χωρίς καμία χρωματική παρεμβολή, που σου θύμιζαν μάλλον τα "λευκά κελιά" της δεκαετίας του '70 (για την ιστορία: τα "λευκά κελιά" της Μπάαντερ-Μάινχοφ αναφέρονται στα κελιά υψίστης ασφαλείας των φυλακών Σταμχάιμ στη Στουτγάρδη, όπου κρατούνταν τα μέλη της ακροαριστερής τρομοκρατικής οργάνωσης Φράξια Κόκκινος Στρατός (RAF) και κυρίως στο κελί 719 όπου βρέθηκε νεκρή η Ουλρίκε Μάινχοφ το 1976, μια "αυτοκτονία" που παραμένει αντικείμενο έντονων εικασιών). Ακόμη και τα καθίσματα της μεγάλης αίθουσας είχαν το χρώμα του τσιμέντου, που όταν κυριαρχεί μπορεί να δημιουργήσει αίσθηση μονοτονίας, μελαγχολίας ή ακόμη και ψυχρότητας, επηρεάζοντας υποσυνείδητα τη διάθεση προς την αναζήτηση ζεστασιάς, όμως με συνδυασμό άλλων χρωμάτων, μπορεί να προσφέρει κομψότητα και μοντέρνα αισθητική... μόνο που αυτός ο συνδυασμός έλειπε. Το μόνο θετικό που βρήκα, ήταν η κυκλική διαστρωμάτωση των καθισμάτων, κάτι που πρόσφερε ένα είδος οικιότητας στους θεατές.

Ο καταξιωμένος αργεντινο-εβραίος βιρτουόζος του κλαρινέτου, Giora Feidman (ετών 90, με εκπληκτική μουσική διάθεση), παρουσίασε ένα μάλλον πολιτικοποιημένο έργο, γεμάτο με ένα συναισθηματικό άγγισμα προς το κοινό, που τον άκουγε  μέσα από τους ήχους του κλαρινέτου του, και ήταν σαν να ξυπνούσε μια επιθυμία αγάπης και συμπόνοιας προς όλους τους συναθρώπους του. Η μουσική αυτή παράσταση αντανακλούσε τους ήχους τού κλαρινέτου σε όλη την αίθουσα του Elbphilarmonie, που σε συνδυασμό με τις εμπνευσμένες συνθέσεις του μουσουλμάνου  Majid Montazer, συνοδευόμενες από γνωστές μελωδίες klezmer (ένα είδος εβραϊκής λαϊκής μουσικής, που παίζεται κυρίως σε γάμους και γιορτές), δημιουργούσαν μια πολιτισμική σύντηξη, πρωτόγνωρης σε κοινωνικές εκδηλώσεις. Εβραίοι και μουσουλμάνοι, χέρι-χέρι, αυτό δεν τόχω ξαναδεί.

 

Speicherstadt

   

Αργά, μετά την παράσταση είχε επίσκεψη στο Reeperbahn, αυτόν το διάσημο δρόμο στη γειτονιά St. Pauli, με έντονη νυχτερινή ζωή (γνωστή ως "αμαρτωλό μίλι ή Kiez") με κλαμπ, μπαρ και κόκκινα φανάρια. Εδώ, φιλοξένησε τις πρώτες παραστάσεις των Beatles και στα απόνερα αυτού του σπουδαίου γεγονότος, μετετράπηκε σε ένα μείγμα σεξ-ψυχαγωγίας, γνωστής ως "sündige Meile". Σήμερα όμως, εδώ επικρατεί περισσότερο ένα μπουκάλι μπύρας, στα χέρια ενός μεθυσμένου κοριτσόπουλου, παρά το σεξ. Κολασμένα και καθόλου ανεκτικά κυλά η νύκτα με μεγάλη ποικιλία από νυχτερινά κέντρα, ερωτικά ή μη και το πρωί σε περιμένει η ...ψαραγορά για ένα πατσά τύπου Θεσσαλονίκης.

beatles σε ένα άχαρο ρόλο προβολής

το sex θέλει ζεστα χέρια και ζεστές πατούσες....

...διαφορετικά σου προκαλεί ανακοπή...

Στην περιήγησή μου, επισκέφτηκα το μπαρ "Zur Ritze" και ήθελα να μάθω πώς πήρε το όνομά του. Κανείς δεν ήξερε (ή δεν ήθελε να μου πεί ή ακόμη ήσαν μεθυσμένοι) αν και το κατώι ήταν γεμάτο από φωτογραφίες του διάσημου πυγμάχου Mike Tyson. Μετά έμαθα, ότι το κλαμπ ήταν πρώην χώρος πυγμαχίας, όπου προπονήθηκαν οι περίφημοι αυτοί πυγμάχοι και ο λόγος που τόσες πολλές διασημότητες έρχονταν σε αυτό το ρουστίκ μπαρ. Ο Mike Tyson σύχναζε στο εμβληματικό αυτό μπαρ, όπου προπονούνταν στο διάσημο υπόγειο του μποξ, όπως και πολλοί άλλοι θρύλοι της πυγμαχίας (π.χ. οι αδελφοί Klitschko). Το "Ritze" είναι ένα γνωστό μπαρ που συχνάζουν πυγμάχοι και μαστροποί, γεμάτο ιστορία, και εξακολουθεί να αποτελεί δημοφιλή στάση στις περιηγήσεις στην περιοχή Reeperbahn, οι οποίες περιλαμβάνουν επίσης επίσκεψη στο υπόγειο του μποξ. Όλα αυτά και άλλα πολλά, ανήκουν, σήμερα, στη σφαίρα των αναμνήσεων ή και του μύθου ακόμη, που δεν έχουν καμία σχέση με το κοινό που συχνάζει εδώ μέσα και απολαμβάνει δήθεν το ποτό του. Τους φωτογράφιζα και αυτοί νόμιζαν ότι τους χαιρετούσα! Έφυγα απογοητευμένος!

οχι... δεν είναι ο πυγμάχος Mike 

Τελευταία επίσκεψη ήταν η σήραγγα Elbtunnel, μια υπόγεια διάβαση (κάτω από τον ποταμό) που ενώνει δυο γειτονιές του Αμβούργου, για να μην χρησιμοποιούν βάρκες. Την χρησιμοποιούσαν οι λιμενεργάτες, που πήγαιναν από τις νότιες όχθες του ποταμού Έλβα προς την κύρια προβλήτα Landungsbrücken στην περιοχή της Αλτόνα. Έχει μήκος 426 μέτρων και κατεβαίνεις με ασανσέρ γύρω στα 25 μέτρα βάθους. Όλο το σκηνικό θυμίζει λίγο τις κατακόμβες από την επική ταινία "Τα Κανόνια του Ναβαρόνε" .  

Reeperbahn str

χιονισμένο τοπίο μέσα στην πόλη

το Δημαρχείο της πόλης του Αμβούργου

από το καμπαναριό του St. Michel (είσοδος 8€)

Travemüde, Lübeck
Ο όρος Hansa δεν χρησιμοποιείται μόνο από την αεροπορική εταιρεία της χώρας (Λουφτχάνσα), αλλά αποτελούσε και το κύριο χαρακτηριστικό ενός εμπορικού δεσμού, τύπου ΕΟΚ, που είχαν αναπτύξει οι πόλεις, πολύ πριν το Μεσαίωνα. Επόμενος σταθμός το Hansa Lübeck και το επίνειό του Travemüde. 

Με ακρίβεια δευτερολέπτου και παρά την κακοκαιρία, το τοπικό τρένο έφτασε στο Travemüde (που σημαίνει οι εκβολές του ποταμού Trave), είκοσι λεπτά απόσταση από το Λύμπεκ. Θεωρείται ένα διάσημο παραθαλάσσιο θέρετρο (πχ. όπως η Μύκονος 😂😂) της Βαλτικής θάλασσας. Στέκεσαι εκεί με τα πόδια σου μέσα στην άμμο και κοιτάς τον ορίζοντα, αυτήν την ατελείωτη γραμμική έκταση που σου δίνει την αίσθηση της ελευθερίας και πολλές φορές της ευτυχίας.

Ξεκίνησε από ένα ψαροχώρι (12. αι.), για να γίνει σήμερα ένα εκλεπτυσμένο θέρετρο που σε δελεάζει να απολαύσεις μία μικρή ανάπαυλα (όπως έκανα και εγώ) στην παραλία με τα υπέροχα εξοχικά σπίτια που μοιάζουν περισσότερο για κουκλόσπιτα.

 

 

ΠΟΤΕ μην πετάξετε ή χάσετε το κλειδί!

Τα ferries, που κατευθύνονται προς τη Σκανδιναβία οργώνουν τα αυλάκια τους στη Βαλτική Θάλασσα, τα αλιευτικά σκάφη σχίζουν τα νερά του ποταμού Trave και το PASSAT να βρίσκεται μεγαλοπρεπώς αγκυροβολημένο στο λιμάνι. Πρόκειται για ένα ιστορικό, τετράκαταρτο ιστιοφόρο, πλοίο-μνημείο της γερμανικής ναυτικής ιστορίας, που λειτουργεί ως μουσείο, ενώ το αδελφό του πλοίο υπάρχει αγκυροβολημένο στην προκυμαία του Έλβα στο Αμβούργο.

Για τους πρωινούς τύπους, που κατεβαίνουν στην παραλία, το δυνατό αεράκι στην προβλήτα Nordermole σκορπά τους ιστούς της αράχνης, ενώ εσείς απολαμβάνετε το μεγάλο περίπατο στην παραλία με ή χωρίς μπάνιο, είτε χειμώνα (+2C) είτε καλοκαίρι (+12C). Το Travemünde, είναι η απόλυτη χαλάρωση και σε καμία περίπτωση η Μύκονος. 

 

+2^oC θερμοκραία νερού

 

Ο Heinrich Heine, διάσημος γερμανός ποιητής του 19. αι., επηρεασμένος από την περιοχή έγραφε:  ...I love the sea as my soul, for the sea is my soul... (αγαπώ τη θάλασσα σαν ψυχή μου, γιατί η θάλασσα είναι η ψυχή μου).

Windsegel του Andreas Liebelt (Kiel)

Η ιστορική παλιά πόλη του Λύμπεκ είναι μια γοητευτική πόλη της βόρειας Γερμανίας και ίσως αξίζει τον τίτλο η "Βασίλισσα της Χανσεατικής Ένωσης". Ολόκληρη η παλιά πόλη (Altstadt) αποτελεί Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO και μοιάζει με υπαίθριο μουσείο μεσαιωνικής αρχιτεκτονικής.

Holstentor by night

Στην είσοδο της πόλης υπάρχει η Πύλη Holstentor, μία διάσημη μεσαιωνική πύλη με τους δύο κεκλιμένους πύργους, που είναι το σύμβολο της πόλης και στεγάζει ένα ενδιαφέρον ιστορικό μουσείο. 

Rathaus von Lübeck

Το Δημαρχείο (Rathaus) είναι ένα από τα παλαιότερα του είδους του, κτισμένο με ιδιαίτερη μαύρη τούβλινη πρόσοψη και περίτεχνες λεπτομέρειες. Αυτό, όμως, που ξεχωρίζει είναι η διπλανή ευαγγελική εκκλησία Marienkirch, ένα πρότυπο γοτθικής αρχιτεκτονικής, όπου στο Παρεκκλήσι του Χορού του Θανάτου, υπάρχει ένα αντίγραφο του αστρονομικού ρολογιού, του οποίου το πρωτότυπο κατεστράφηκε στους βομβαρδισμούς του 1942. Η πρόσοψή του χωρίζεται σε τρία τμήματα: στο δίσκο του ημερολογίου, στο πλανητάριο με το ζωδιακό κύκλο, τον ήλιο και τη σελήνη με τις φάσεις της και μια πομπή μορφών που αντιπροσωπεύουν οκτώ λαούς του κόσμου. Το αστρονομικό αυτό ρολόι είναι χρονολογημένο μέχρι το έτος 2080.

 

το αστρονομικό ρολόι

Marienkirch

Στον ίδιο χώρο υπάρχει και ο "Χορός του Θανάτου" (Totentanz), που αναφέρεται στο μεσαιωνικό έργο του Μπερντ Νότκε, γερμανού δασκάλου της ύστερης γοτθικής περιόδου. Δημιουργήθηκε για την εκκλησία Marienkirch στο Λύμπεκ, φέρει την υπογραφή τού έτους 1463 ( MCCCCLXIII) και το μοτίβο του σχετίζεται με την επιδημία πανώλης, που είχε πλήξει την Ευρώπη το 14. αι.

 

Σε αντίθεση με το έθιμο της εποχής, ο "Χορός του Θανάτου" δεν ζωγραφίστηκε απευθείας στον τοίχο, αλλά σε καμβά, και αρχικά απεικόνιζε 24 ζευγάρια, το καθένα από τα οποία αποτελούνταν από έναν νεκρό και μια ανθρώπινη μορφή. Το έργο αυτό καταστράφηκε στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, στους βομβαρδισμούς του 1942. Τη νύχτα της 28. Μαρτίου 1942 και μέχρι τις πρώτες πρωινές ώρες της επομένης, το Λύμπεκ έγινε η πρώτη γερμανική πόλη που αντιμετώπισε σφοδρό βομβαρδισμό από τους Συμμάχους. Μέσα σε μια νύχτα 400 τόνοι βομβών ρίχτηκαν στην χανσεατική πόλη, προκαλώντας ολοκληρωτική καταστροφή, όμως ξαναχτίστηκε.

 

Ο Καθεδρικός Ναός (Dom) βρίσκεται στο νότιο άκρο της παλιάς πόλης και είναι ένας από τους αρχαιότερους ναούς της περιοχής. Αυτό που κάνει την πόλη ξεχωριστή είναι τα Gänge & Höfe, δηλαδή αυλές και μικρά περάσματα, που οδηγούν στις κατοικίες. Νομίζεις ότι σε ακολουθούν τα παραμύθια του Hans Christian Andersen, άλλωστε η Δανία δεν απέχει πολύ και ο Hans σίγουρα θα είχε επισκεφτεί το Λύμπεκ. Η περιοχή με τα Gänge βρίσκεται στην όχθη του ποταμού Τrave και είναι δύσκολο να το βρείτε. Καλύτερα ρωτήστε.

 

Gänge & Höfe

Το Heiligen-Geist-Hospital, είναι ένα από τα αρχαιότερα ιδρύματα κοινωνικής μέριμνας στην Ευρώπη (13. αι.), με εντυπωσιακές τοιχογραφίες. Κλείνει στις 16.30 και δεν το πρόλαβα ακοικτό. Στην ίδια περιοχή υπάρχει και το ιστορικό κτήριο της Schiffergesellschaft (Συντεχνία Ναυτικών) που σήμερα  στεγάζει ένα εστιατόριο.

Η Συντεχνία Ναυτικών ιδρύθηκε στις αρχές του 14. αι. και είχε ως σκοπό ... τη βοήθεια και την παρηγοριά των ζωντανών και των νεκρών, και όλων όσων αναζητούν τα τίμια προς το ζην στη ναυτιλία.... Αργότερα, η Συντεχνία Ναυτικών ανέλαβε αρμοδιότητες, όπως την έκδοση διαβατηρίων πλοίων, τη φύλαξη του λιμανιού και την παροχή συμβουλών προς το κοινοβούλιο, ενώ ο Χανσεατικός ναυτικός νόμος του 1614 όριζε ότι οι διαφορές μεταξύ ναυτικών έπρεπε να φέρονται ενώπιον της Συντεχνίας των Ναυτικών.  Όλοι οι καπεταναίοι ήταν υποχρεωμένοι να είναι μέλη της συντεχνίας, ενώ σήμερα η Συντεχνία Ναυτικών υπάρχει πλέον ως ελεύθερος συνεταιρισμός πλοιοκτητών και κατασκευαστών ιστίων του Λύμπεκ και ο χώρος ένα εστιατόριο,  που έχει συντηρηθεί στο πνεύμα αυτής της μακράς παράδοσης. Στο εσωτερικό του χώρου κρέμονται πολλά μοντέλα σκαφών, εκείνης της εποχής, ενώ ιστορικοί πίνακες δημιουργούν μια ναυτική ατμόσφαιρα. Το εστιατόριο είναι ακριβό. 

Holstentor aus Marzipan

Το Λύμπεκ είναι η παγκόσμια πρωτεύουσα του marzipan, αυτού του αμυγδαλωτού με την αχόρταγη γεύση, που θέλεις να τα φας όλα. Μια στάση στο Café Niederegger (απέναντι από το Δημαρχείο) είναι επιβεβλημένη (έτσι λέει το Διαδίκτυο) για να δοκιμάσετε αυθεντικά γλυκά αμυγδαλωτού και να επισκεφθείτε το μικρό μουσείο στον επάνω όροφο, με τιμές καθόλου ευκαταφρόνητες. Μπείτε μέσα, ρίξτε μια ματιά και φύγετε. Τα ίδια σοκολατάκια θα τα βρείτε και στο αεροδρόμιο σε χαμηλότερες τιμές. Συνάντησα έναν αμερικανό με σακκούλα γεμάτη απο marzipan και όταν τον ρώτησα γιατί αυτές οι αγορές.. μου απάντησε ...προτιμώ το αυθεντικό...

σκελετός από φάλαινα που βρέθηκε στα νερά της Βαλτικής

Το Theater Lübeck κτίστηκε το 1908 σε στιλ Art Nouveau, στη θέση ενός θεάτρου του 18. αι. στην Παλιά Πόλη του Λύμπεκ. Σχεδιάστηκε από τον Martin Dülfer και η κατασκευή του χρηματοδοτήθηκε φιλανθρωπικά. Τα ανάγλυφα στην πρόσοψη απεικονίζουν τον Απόλλωνα και τις Εννέα Μούσες, ενώ τα στηρίγματα των αετωμάτων του απεικονίζουν Καρυάτιδες και τον  Άτλαντα. Ολόκληρο το κτίριο είναι μια ελληνική, σε μυθολογία, αναπαράσταση.

Ο "Ιππότης του Ρόδου" (Rosenkavalier) είναι μια κωμική όπερα σε τρεις πράξεις (συνολικής διάρκειας 4 ωρών), που έκανε πρεμιέρα στη Δρέσδη το 1911 και θα μπορούσε να θεωρηθεί ως ο αντίποδας στο δραματικό ρομάντζο Τριστάνος και Ιζόλδη του Richard Wagner. Στη Βιέννη, την εποχή της αυτοκράτειρας Μαρίας Θηρεσίας, η αριστοκράτισσα Marschallin, πριγκίπισσα του Werdenberg, περνά μια αξέχαστη ερωτική νύκτα με τον κατά πολύ νεώτερο εραστή της, Octavian (το ρόλο του οποίου παίζει γυναίκα, καθότι σε όλη την εξέλιξη του έργου είναι μεταμφιεσμένος γυναίκα) και συνειδητοποιεί τη διαφορά ηλικίας και αποφασίζει να τον διώξει.

 

 

Εκείνη ακριβώς την ώρα δέχεται επίσκεψη από τον ξάδερφό της, βαρώνο Och, ο οποίος θέλει να στείλει ένα ασημένιο ρόδο στη νεαρή μνηστή του Σοφί, ως ένδειξη αφοσίωσης. Ο Octavian, μεταμφιεσμένος σε υπηρέτρια (για να αποφευχθεί τυχόν σκάνδαλο), αναλαμβάνει το ρόλο του διαμεσολαβητή, να δώσει το ρόδο στη Σοφί.

 

Οι δυο νέοι συναντιούνται και ερωτεύονται για να εκπληρωθεί η ρήση ...όταν μια αγάπη πεθαίνει, μια άλλη γεννιέται... είναι η υπόθεση που κυριαρχεί από την αρχή ως το τέλος του έργου. Στις κορυφαίες στιγμές αυτής της όπερας ανήκει ο μονόλογος της Μαρσαλίν, στο τέλος της 1ης πράξης. Βέβαια, να δεις το έργο στη Metropolitan Opera της Νέας Υόρκης, διαφέρει κάμποσο σε σκηνικά όσο και σε εκτέλεση από το Λύμπεκ. Αλλά ας ακούσουμε το μονόλογο της Μαρσαλίν.

 

ΜΑΡΣΑΛΙΝ: Αργά ή γρήγορα!...Πως πληγώνουν τα λόγια… Βασικά, ο χρόνος, μικρούλη, ο χρόνος δεν αλλάζει τα πράγματα. Ο χρόνος είναι κάτι παράξενο. Όσο ζεις μες στο χρόνο, δεν τον αντιλαμβάνεσαι. Αλλά έρχεται η στιγμή που τον νιώθεις πέρα για πέρα: βρίσκεται γύρω και μέσα μας, κυλά στα πρόσωπα, κυλά στον καθρέφτη, στους ύπνους μου στάζει. Κι ανάμεσά μας κυλά. Βουβά, σαν κλεψύδρα. Ω μικρούλη! Κάποιες φορές τον ακούω να κυλά ασταμάτητα. Είναι στιγμές που μες στη νύχτα ξυπνώ, και σταματούν τα ρολόγια.
ΟΚΤΑΒΙΑΝ: Θησαυρέ μου πολύτιμε, γιατί θες να πληγώνεσαι;
ΜΑΡΣΑΛΙΝ: Όμως δεν πρέπει να φοβόμαστε τον χρόνο. Είναι κι αυτός δημιούργημα του Ύψιστου, του Πλάστη μας.
ΟΚΤΑΒΙΑΝ: Σαν ιερέας μιλάς σήμερα. Μήπως αυτό σημαίνει πως δεν πρέπει πια να σε φιλώ, και να σου κόβεται η ανάσα;
ΜΑΡΣΑΛΙΝ: Μικρούλη, πρέπει να φύγεις τώρα, να μ’ αφήσεις…

 

 

Ηαmburg (Speicherstadt, Miniatur Wunderland) 2016
Η έλξη για τη Γερμανία ήταν ανεξήγητη. Ακόμη και όταν αποφάσισα να συνεχίσω τις σπουδές μου εκεί, οι απαντήσεις που έδινα στον πατέρα μου περιείχαν Δελφική Μαντεία:

…έχεις λεφτά για σπουδές... μου έλεγε ...όχι, αλλά θα βρω... απαντούσα,

....γνωρίζεις γερμανικά... ...όχι, αλλά θα μάθω...,

...που θα πας… ...δεν ξέρω, ψάχνω...

 

Με αυτά τα εφόδια (sic) αποφάσισα να ξεκινήσω το ταξίδι προς το άγνωστο, ένα ταξίδι με άγνοια κινδύνου, ένα ταξίδι που δεν θα είχε τέλος. Ενδόμυχα πίστευα ότι οι καλοί βαθμοί τού πανεπιστημίου (ήμουνα πολύ καλός φοιτητής αν και η λέξη "φυτό" δεν είχε εφευρεθεί ακόμη) θα με βοηθούσαν εκεί που δεν τόλμησαν άλλοι. Ήταν Απρίλιος όταν με μια βαλίτσα ανέβηκα στο Ακρόπολις Εξπρές. Στη Θεσσαλονίκη, την άλλη μέρα το πρωί, με αποχαιρέτησαν φίλοι και αγαπημένα πρόσωπα και άκουσα από αυτούς τις τελευταίες ελληνικές λέξεις. 

Η διαδρομή έμοιαζε σαν σκωτζέζικο ντουζ με εναλλαγές τοπίου, ακόμη και συνεπιβατών. Το νόημα των "αλπικών" λιβαδιών και της πράσινης φύσης, όπως τα διάβαζα μικρός στα Άπαντα του Ζαχαρία Παπαντωνίου, το αντελήφτηκα λίγο έξω από το Maribor της Αυστρίας που ήδη είχε ξημερώσει. Στο Μόναχο έφτασα το απόγευμα και περίμενα το βραδινό τρένο για βόρειο Γερμανία. Το μόνο που θυμάμαι, από το σταθμό του Μονάχου, ήταν ένας τεράστιος χώρος (απέναντι από τη γραμμή 11 που σταματούσαν τα ελληνικά τρένα) με ψηλό ταβάνι, τον οποίο χρησιμοποιούσαν οι Γερμανοί για εστιατόριο. Σήμερα, όλα έχουν αλλάξει. Το Μόναχο είναι μια "άλλη" πόλη, λιγότερο ανθρώπινη. την επισκέπτομαι συχνά και σταματώ στα πολύχρωμα bistro του σταθμού για ένα λουκάνικο και μια μπύρα στα όρθια, και αυτά προτού γίνω χορτοφάγος!

Την άλλη μέρα έφτασα στο Braunschweig, σε μία καταπράσινη αλλά έρημη πόλη (ήταν Δευτέρα του Πάσχα για τους Γερμανούς) και ίσως ήταν η πιο βασανιστική μέρα της ζωής μου. Γυρνούσα σαν την άδικη κατάρα και περίμενα να βραδιάσει για να ξημερώσει, να συναντήσω τέλος πάντων έναν άνθρωπο…. Και όταν ξημέρωσε, γνώρισα τη Γερμανία, που θα μου πρόσφερε τη γνώση (σπούδασα εκεί), τη Γερμανία της οργάνωσης (παλιά ίσχυε), τη χώρα made in Germany (ενώ σήμερα είναι made in China), τη Γερμανία που θα δενόμουν μαζί της (σήμερα έχω αλλάξει ερωμένη, είναι η Ισπανία).

Αυτές οι σκέψεις περνούσαν από το μυαλό μου, όταν καθισμένος στις αναπαυτικές θέσεις του ICE886 απολάμβανα τον εθνικό δρυμό του Stigerwald, τη μεσαιωνική πόλη του Würzburg, το πολιτιστικό Kassel, τα χαμηλότοπα του Göttingen και Hannover, ενώ το τρένο κατευθυνόταν με μεγάλη ταχύτητα προς το Αμβούργο.

Το Αμβούργο είναι η μεγαλύτερη πόλη της Γερμανίας μετά από το Βερολίνο. Είναι ταυτόχρονα και ομοσπονδιακό κρατίδιο και θεωρείται χανσεατική, γι’ αυτό και ονομάζεται Hansa Hamburg (εξ ου και το αρχικό ΗΗ στις πινακίδες των αυτοκινήτων). Η πρώτη γραπτή αναφορά χρονολογείται γύρω στον 7. αι. μέσω κάποιας εμπορικής συμφωνίας με την επίσης Χανσεατική πόλη του Lübeck. Ο τίτλος Hansa δινόταν σε πόλεις που είχαν αναπτύξει εμπορικές σχέσεις με διακίνηση αγαθών. Ήταν ένα πρώιμο είδος ευρωπαϊκής οικονομικής ένωσης (ΕΟΚ).

Θεωρείται κοσμοπολίτικη πόλη του Βορρά με έντονη παρουσίαση του πολιτιστικού, εμπορικού και τουριστικού στοιχείου. Εδώ ετοιμάζεται το μεγαλύτερο Μέγαρο Μουσικής της Γερμανίας (Elbphilarmonie) σε ένα επιβλητικό κτήριο με έντονα αρχιτεκτονικά στοιχεία κάλλους και διακριτικότητας. Η πόλη διαθέτει ποιοτικά μαγαζιά ένδυσης γι’ αυτό βλέπεις επιτέλους και Γερμανίδες να μην φοράνε μόνο jacket!  Όμως η ζωή είναι τουλάχιστον κατά 15% ακριβότερη από ότι στο νότο. Κατά την επίσκεψή μου δεν συνάντησα τις ορδές των Γιαπωνέζων, παρά μόνο Ρώσους. Πάρα πολλούς Ρώσους και Ρωσίδες. Είναι εύκολο να τις ξεχωρίσεις. Φορούν, μέχρι τον αστράγαλο, ένα πανάκριβο φόρεμα των 2000–3000€, και από τον αστράγαλο και κάτω αυτές τις φτηνές σαγιονάρες του ενός ευρώ!

Το Μέγαρο Μουσικής ετοιμάζεται στην Speicherstadt.
Δεξια: Το Δημαρχείο της πόλης του Αμβούργου

 

Η πόλη είναι ομοιόμορφα δομημένη και επικρατεί το κόκκινο τούβλο. Τα περισσότερα παλιά κτήρια είναι κατασκευασμένα, εξωτερικά, από το αυτό το υλικό προσδίδοντας στον επισκέπτη το ανάγλυφο της περιοχής. Λόγω καιρικών συνθηκών αλλά και επάρκειας της πρώτης ύλης, το χαρακτηριστικό γνώρισμα της Βόρειας Ευρώπης είναι το κόκκινο τούβλο. Ολόκληρη η πόλη, κυρίως όμως η Speicherstadt, είναι έτσι κατασκευασμένη. Αναμφίβολα, στην πόλη δεσπόζουν οι εκκλησίες με τους ψηλούς και μυτερούς τρούλους με κύριο πρωταγωνιστή το ίδιο το Δημαρχείο. Η πόλη είναι ήσυχη με ελάχιστη φασαρία, όσο βορειότερα κατευθύνεσαι τόσο πιο ησυχία βρίσκεις. 

Το Μέγαρο μουσικής τελείωσε μετά απο 10 χρονια κατασκευής. Δεκ.2017

 

Η πόλη έχει σαν ποδοσφαιρικό σύμβολο την ομώνυμη ομάδα HSV, που δεν κατάφερε να φθάσει το 2010 στον τελικό της Europa League, διοργάνωση που έγινε στην πόλη. Όμως το αθλητικό στοιχείο είναι διάσπαρτο στην πόλη. Στα μεγάλα πάρκα βλέπεις συνέχεια ανθρώπους κάθε ηλικίας να αθλούνται τρέχοντας ή κάνοντας ποδήλατο, ενώ ένα πρωτόγνωρο άθλημα, για μένα, είναι ο σχεδόν άκαμπτος επίδεσμος που δένεται σε δυο δένδρα, ανεβαίνεις και τον διασχίζεις ισορροπώντας. Κάτι σαν τους ακροβάτες στα Τσίρκα.

Τα κανάλια αρχίζουν λίγα εκατοντάδες μέτρα από τον παλιό σιδηροδρομικό σταθμό, όπου αντικρίζεις και το λιμάνι. Το Αμβούργο χωρίς το λιμάνι θα ήταν ό,τι τα αραβικά εμιράτα χωρίς πετρέλαιο. Εδώ είναι όλη η ζωή, εδώ όλο το αλισιβερίσι. Δικαίως ονομάστηκε Πύλη του Κόσμου. Το λιμάνι μπορείς να το επισκεφτείς είτε με τα πόδια ή νοικιάζοντας ένα ποδηλατοταξί (Velotaxi), που το οδηγεί συνήθως κάποιος φοιτητής ή φοιτήτρια. Το λιμάνι του Αμβούργου είναι ένα από τα μεγαλύτερα λιμάνια της Ευρώπης (μετά του Rotterdam και της Αμβέρσας) και από τα must της περιοχής. Έχει όλα τα χαρακτηριστικά ενός λιμανιού, όπου προσφέρει τα πάντα. St. Pauli για τους "δειψασμένους για έρωτα" ναύτες, κέντρο εκπαίδευσης νέων πλοιάρχων, ναυτικά μουσεία, πλοιάρια για το γύρω του λιμανιού, ενώ αν είσαι τυχερός θα δεις από κοντά τα μεγαλύτερα πλοία του κόσμου να μεταφέρουν το καθένα χιλιάδες container της COSCO.

Αριστερά: COSCO. Δεξιά: made for Abramowitz

 

Οι τερματικοί σταθμοί των εμπορευμάτων είναι μικρές πόλεις. Τεράστιοι γερανοί ξεφορτώνουν τα γεμάτα container που προέρχονται από την ανατολική Ασία. Τα πλοία είναι σαν πέντε ποδοσφαιρικά γήπεδα μαζί, έχουν μήκος γύρω στα 375μ και το πλάτος ξεπερνά τα 50 μέτρα. Υπολογίστε πόσα container  χωράνε εκεί πάνω. Τέτοια μεγέθη, στον Πειραιά δεν βλέπεις. Αρκετές ναυτιλιακές εταιρείες έχουν την έδρα τους εδώ και διακινούν εμπορεύματα σε περισσότερα από 900 λιμάνια και 170 χώρες. 

Δίπλα στο λιμάνι είναι και η Speicherstadt, την οποία θέλουν να αναδείξουν σε πολιτιστικό κέντρο, έτσι ώστε η ονομασία HafenCity (ή HarbourCity) να είναι το διεθνές σήμα για την πόλη τους. Οι κάτοικοι του Αμβούργου είναι αρκετά πλούσιοι και το δείχνουν κιόλας. Οδηγούν πανάκριβα αυτοκίνητα, ντύνονται μοντέρνα και διαμένουν στο Blagenese, στο ακριβότερο προάστιο του Αμβούργου, όπου είναι απίθανο να βρεις γη για αγορά!

Σχεδόν σε όλες τις πόλεις της Γερμανίας μπορεί κάποιος να επισκεφτεί την παλιά πόλη (Altstadt), εκεί όπου είναι καταγεγραμμένη η ιστορία της. Τέτοια πόλη στο Αμβούργο δεν θα συναντήσουμε, καθότι το μεγαλύτερο τμήμα της, γύρω από τον παλιό κεντρικό σιδηροδρομικό σταθμό, είναι εμπορικό κέντρο. Αντί Altstadt, το Αμβούργο έχει τη Speicherstadt, ένα κομμάτι από νησίδες στην περιοχή του λιμανιού, λίγα λεπτά με τα πόδια από το κέντρο της.

Είναι η περιοχή που αναπτύσσεται όσο κανένα άλλο στην ευρύτερη περιοχή, γίνονται συνεχή έργα ανάπλασης και αναμένεται να έχουν ολοκληρωθεί έως τα τέλη του 2020. Όπως κάθε λιμάνι στο κόσμο του 18.-19. αι. έτσι και το Αμβούργο ήταν το επίκεντρο του εμπορίου, του τουρισμού, ακόμη και της ελπίδας. Εδώ συναντιούνταν διαφορετικοί πολιτισμοί, από εδώ ξεκινούσαν οι ελπίδες μιας καλύτερης ζωής για τους μετανάστες, από εδώ γινόταν η διακίνηση όλων των αγαθών της Ευρώπης. Ο καφές, το τσάι, τα ασιατικά μπαχαρικά ακόμη και τα περίφημα περσικά χαλιά, εδώ στο Αμβούργο εύρισκαν την πρώτη τους ευρωπαϊκή επαφή. Άλλωστε το Αμβούργο ήταν ελευθέρα ζώνη από δασμούς, γεγονός που ενδυνάμωνε το εμπόριο. Αυτό το ελεύθερο εμπόριο (Zollfrei) έχει αφήσει τα ίχνη του στην πόλη με το Μουσείο Δασμών και Τελωνείων, ακόμη και οι δρόμοι ή τα κανάλια έχουν αντίστοιχες ονομασίες, Zollkanal και Zollstrasse.

Όλα αυτά τα προϊόντα έπρεπε κάπου να αποθηκευτούν. Έτσι δημιουργήθηκε μια περιοχή, δίπλα ακριβώς στους προβλήτες, ως χώροι αποθήκευσης. Τεράστιοι χώροι που περιλαμβάνουν πολλά οικοδομικά τετράγωνα και είναι ψηλοί σαν μία πενταόροφη πολυκατοικία, ήσαν οι ιδανικοί τόποι αποθήκευσης. Αυτή η περιοχή ονομάστηκε Speicherstadt. Η περιοχή έχει μήκος περίπου 1.5 χιλιόμετρα και τα κτήρια έχουν την κλασσική πρόσοψη (Fassade) του τούβλου, όπως σχεδόν και το υπόλοιπο Αμβούργο. Χαρακτηριστικό είναι ότι κανένα κτήριο δεν μοιάζει με το άλλο. Τα θεμέλιά τους είναι ο βυθός (σε βάθος 3.5–5 μέτρα) δηλαδή δεν έχουν γίνει εσκαφές εδάφους, πως αλλιώς θα μπορούσε να γίνει στο νερό.

Αριστερά: Speicherstadt. Δεξια: Το κτήριο της ZDF με την αιχμηρή μύτη

 

Η περιοχή δεν πωλείται (ανήκει στο Δήμο του Αμβούργο), αλλά νοικιάζεται στον κάθε ενδιαφερόμενο. Εδώ, έχουν την έδρα τους οι ναυτιλιακές εταιρείες, αντιπροσωπείες διαδικτύου ακόμη και τηλεπικοινωνιακοί φορείς και η τηλεόραση (δεσπόζει το επιβλητικό και μοντέρνο αρχιτεκτονικό κτήριο της ZDF). Επίσης υπάρχουν μουσεία, όπως το ναυτικό μουσείο και χώροι ψυχαγωγίας, ενώ κατασκευάζεται ένα πανάκριβο κτήριο που θα χρησιμοποιηθεί ως Μέγαρο Μουσικής. Η Speicherstadt είναι από τα must του Αμβούργου που πρέπει κάποιος να επισκεφτεί, άλλωστε έχει και την μοντελούπολη των τρένων, για την οποία ήταν και ο σκοπός της επίσκεψης.

Ο θαυμάσιος κόσμος της MiWuLa, έτσι μεταφράζεται στα ελληνικά τo Miniatur Wunderland, είναι η Μέκκα όλων των μοντελιστών του κόσμου. Εδώ βρίσκει καταφύγιο ο κάθε πικραμένος, που οικογενειακοί, οικονομικοί αλλά και διάφοροι άλλοι λόγοι, δεν του επιτρέπουν να υλοποιήσει τη φαντασία του και να δημιουργήσει το δικό του διόραμα, εδώ συντονίζεται με το χόμπι του ο κάθε μοντελιστής, εμπνέοντάς τον για νέες δημιουργίες.

Η επίσκεψη θα πρέπει να ξεκινήσει με κατάλληλη ψυχολογική προετοιμασία. Όταν θα τελειώσει το θέαμα και εξέλθετε του κτηρίου, θα αισθανθείτε μια εξαντλητική κούραση και θα πρέπει να πιείτε αμέσως ένα δυναμωτικό καφέ. Θα είστε τόσο απορροφημένοι με το θέαμα, που δεν θα αντιληφθείτε πότε πέρασαν τρεις–τέσσερις ώρες βαδίσματος ή ορθοστασίας, λήψης φωτογραφιών και video. Η ευφορίας όμως θα πλημμυρίζει το πρόσωπό σας και η νοσταλγία αλλά και η επιμονή να αποκτήσετε το δικό σας πλέον διόραμα θα κορυφωθεί. Σαν έντονο "ναρκωτικό" θα σας συνοδεύει τουλάχιστον για τις επόμενες μέρες.

Διόραμα στο Miniatur Wunderland

 

Η επίσκεψη στη MiWuLa είχε προσχεδιαστεί πολύ νωρίτερα. Απαραίτητη είναι κράτηση θέσης μέσω Internet για να μην περιμένετε ώρες στην ουρά. Περίπου 1500 άτομα την επισκέπτονται κάθε μέρα για 365 μέρες το χρόνο (δηλαδή περισσότεροι από ότι την Ακρόπολη) και ήδη το ρεκόρ των 6 εκατομμυρίων έχει καταρριφθεί προ πολλού. Σας συνιστώ επίσκεψη μετά τις 6 το απόγευμα που έχει λιγότερο κόσμο αλλά και το εισιτήριο έχει έκπτωση 10%. Θα έχετε πολύ ώρα μέχρι στις 10 το βράδυ να απολαύσετε το θέαμα.

Η MiWuLa βρίσκεται στη Speicherstadt στον τρίτο και τέταρτο όροφο μιας ….σιταποθήκης. Οι δυο όροφοι ενώνονται με ψευδοροφή, τα τρενάκια κυκλοφορούν δίπλα σας, περνούν κάτω από τα πόδια σας, οι ψηλοί ας προσέχουν τη χωρίστρα τους, μπορεί κάποιο φορτηγό τρένο να τους πάρει φάλτσο, ενώ μέσα από κάποια σχισμή του τοίχου θα περνά μια υπερταχεία. Εκεί όλα είναι δυνατά να συμβούν. Παρόλο το αδιαχώρητο στην είσοδο, η κίνηση μέσα στους σιδηροδρομικούς χώρους γίνεται άνετα. Δεν υπάρχει στριμωξίδι, αλλά κανείς δεν μένει παραπονεμένος. Οι μοντελιστές βρίσκονται στις επάλξεις με τα παιδιά τους. Οι κυρίες τους, οι αποστρέφουσες τις "κακές" συνήθειες των συζύγων τους, απολαμβάνουν το καφέ τους ή ακόμη και το τσιγάρο τους (υπάρχει ειδικός χώρος καπνίσματος), όσο για τα μωρά, έχει προβλεφθεί χώρος και ανέσεις για αυτά. Φαγητό απλό αλλά καλό και καφές φθηνός.

Η τιμή εισόδου για ενήλικες είναι 10€, αλλά θα ξοδέψετε πολύ περισσότερα στο μπαρ, στο εστιατόριο αλλά και στα ενθύμια, στα μοντέλα και στις αναμνηστικές φωτογραφίες. Θα είναι τα μόνα έξοδα που δεν θα το μετανιώσετε. Η δεύτερη επίσκεψη κοστίζει ένα ευρώ λιγότερο, σας δίνουν ένα κουπόνι και το κρατάτε για την επόμενη επίσκεψη. Μία συμβουλή. Πάρετε μαζί σας φορτιστή για camera, Video και πολύ αποθηκευτικό χώρο. Θα γυρίσετε πολλά μέτρα Video και θα τραβήξετε εκατοντάδες φωτογραφίες. Όλα επιτρέπονται ακόμη και το φλας. Και μία χάρη, δωρίστε 3€ από το πορτοφόλι σας για τα παιδιά της Αφρικής, που ποτέ δεν θα απολαύσουν αυτό που απολαμβάνετε εσείς και ως ενθύμιο θα σας δώσουν μια κονκάρδα, έτσι για να …. θυμάστε. Ας υπενθυμίσουμε, ότι η Γερμανία έχει πάνω από 1 εκατομμύριο χομπίστες σιδηροδρομικών μοντέλων.

Η ιστορία της μοντελούπολης άρχισε πριν πολλά χρόνια στη Ζυρίχη. Εκεί που ο disc jokey Frederik Braun, είχε καταφύγει για χειμερινές διακοπές. Σε μία γωνιά στη Niederdorfstrasse (ας πούμε Αδριανού στην Πλάκα) είδε σε μία βιτρίνα, ένα μικρό αλλά συμπαθητικό διόραμα με τρενάκια. Αμέσως νοστάλγησε τα παιδικά του χρόνια, που έπαιζε με μοντέλα, και του ήρθε η ιδέα για τη δημιουργία ενός υπερμεγέθους διοράματος. Την ιδέα του εμπιστεύθηκε πρώτα στον δίδυμο αδελφό του Garrik, μηχανικό υπολογιστών, που είχε ως αγαπημένο του χόμπι τα πυροσβεστικά οχήματα (γι’ αυτό θα δείτε εντυπωσιακές σκηνές με κτήρια να έχουν πιάσει φωτιά και τα πυροσβεστικά που τρέχουν να την σβήσουν). Η ιδέα αυτή ωρίμασε στο μακρύ σιδηροδρομικό ταξίδι της επιστροφής προς το Αμβούργο και ενισχύθηκε από την προτροπή του πατέρα του. Όταν απευθύνθηκε στην τράπεζα, για να ζητήσει δάνειο δύο εκατομμυρίων μάρκων (βρισκόμαστε στα τέλη της δεκαετίας του ΄90) ο διευθυντής της τράπεζας ξαφνιάστηκε από την αίτηση "χορηγίας κεφαλαίου για τρενάκια".

Άλλο ένα σοβαρό πρόβλημα που έπρεπε να επιλυθεί ήταν ο χώρος για ένα τέτοιο εγχείρημα. Επιθυμία του ήταν η Speicherstadt, που βρίσκεται στο λιμάνι του Αμβούργου, δηλαδή σε τουριστική θέση. Με γνωστούς και φίλους, έπεισε το Δήμο του Αμβούργου (όλη η περιοχή ανήκει στο Δήμο και μόνο νοικιάζεται, δεν πωλείται ούτε ένα κομμάτι γης) να του νοικιάσει έναν ψηλοτάβανο χώρο στην Kehrwiederstrasse 4 ακριβώς δίπλα στο κανάλι, όπου τον διαρρύθμισε σε δυο πατώματα με σιδερένια στηρίγματα που θυμίζουν στύλους σιδηροδρομικών σινιάλων ή και εναέριων γραμμών. Όλη η ομάδα της Disco επιστρατεύθηκε στη στελέχωση της ομάδας εργασίας, ακόμη και η Sabine Bunnig  που το μοντελισμό τον έβλεπε ως χόμπι από τον πατέρα της, η πωλήτρια Helge Bunge που αναδείχθηκε αργότερα σε επαγγελματία σχεδιάστρια διοραμάτων, ο ξυλουργός Gaston Burkhardt που προσελήφθηκε από επιλογή αγνώστων ατόμων και ανέλαβε βασικά όλη την ξυλοκατασκευή και δεκάδες άλλα άτομα όλων των ειδικοτήτων (σύνολο 60) που ανήκουν στην ομάδα. Όλοι σήμερα δίνουν την ίδια απάντηση σε όσους τους ρωτούν για την ανάμειξή τους και απαντούν ...nur Spass zu machen... (έτσι, μόνο για να διασκεδάσουμε). Στην ιστοσελίδα του www.youtube.com και στην αναζήτηση Miniatur Wunderland θα βρείτε εκατοντάδες Video που σχετίζονται με το σχετικό διόραμα, με κάποια να έχουν ξεπεράσει κάθε λογικό όριο. Στο Αμβούργο όλοι ξέρουν πού βρίσκεται ο χώρος, άρα καμία ανησυχία. Χρειάστηκα τρεις συνεχόμενες επισκέψεις, σε διαφορετικές μέρες, για να ηρεμήσω εντελώς και να δω και κάποιο άλλο αξιοθέατο του Αμβούργου.

Ballinstadt 

Το πρώτο μου υπερπόντιο ταξίδι το έκανα πολύ μικρός, όταν ο πατέρας μου αποφάσισε να μεταναστεύσουμε στην Αυστραλία. Η επιχείρηση τότε απέτυχε, το ταξίδι όμως έγινε. Συγκεντρωθήκαμε στον Πειραιά, όπου έβλεπες τα ζωγραφισμένα ανάμεικτα συναισθήματα στους επιβάτες, αλλά και σε αυτούς που θα έμεναν πίσω. Θλίψη και ελπίδα συνεχώς εναλλάσσονταν, ...θα ξαναδώ τα αγαπημένα μου πρόσωπα, μονολογούσαν κάποιοι..., ...θα τα καταφέρω κάποιοι άλλοι.... Ήταν η εποχή που το ταξίδι κρατούσε ένα σχεδόν μήνα και το πρώτο γράμμα θα ερχόταν μετά από σαράντα μέρες! Με μία βαλίτσα γεμάτη ελπίδες και όνειρα, αλλά με άδειες τσέπες ξεκινούσαν οι περισσότερα για τις χώρες των ανακαλύψεων, χωρίς να γνωρίζουν τι τους περιμένει. Το μόνο που γνώριζαν, και τους τρόμαζε η ιδέα, ήταν να τους απορρίψουν, ως ασθενικούς ή ανήμπορους προς εργασία και τους δείξουν το πλοίο της επιστροφής. Τα πλοία των καημών, όπως το Πατρίς, το Αυστραλία κ.ά. σήμερα δεν υπάρχουν, ούτε καν σαν παλιοσίδερα.

Το κύμα της μετανάστευσης δεν ήταν μόνο ελληνικό φαινόμενο και δεν κράτησε κάποια συγκεκριμένη χρονική περίοδο. Τους προηγούμενους δύο αιώνες η Ευρώπη βρισκόταν στη δίνη των πολέμων, επιδημιών, πολιτικών διώξεων αλλά και οικονομικής ύφεσης. Ήταν λογικό να δημιουργηθεί η προσδοκία των νέων χωρών χωρίς τα βάσανα της γηραιάς ηπείρου. Τα κύματα των μεταναστών συγκεντρώνονταν στα λιμάνια, όπως π.χ. στο Αμβούργο, που δικαίως του δόθηκε η ονομασία πύλη του κόσμου.

Τα χρόνια πέρασαν και η Ευρώπη αναγεννήθηκε. Τα πλοία των καημών μπήκαν σε μουσεία για να μαθαίνουν οι νεότεροι και να θυμούνται οι παλαιότεροι, μαζί και η ιστορία των μεταναστών. Ένα τέτοιο μουσείο βρίσκεται στο Ballinstadt, λίγο έξω από το Αμβούργο, που μπορεί κάποιος να το επισκεφτεί με τον προαστιακό. Ο Albert Ballin (1857–1918) ήταν γερμανός επιχειρηματίας και χρημάτισε γενικός διευθυντής της ατμοπλοϊκής εταιρίας HAPAG, που εκτελούσε τα περισσότερα μεταναστευτικά ταξίδια. Είναι ο ιδρυτής του Μουσείου. Στο μουσείο μπορείς να αναζητήσεις τους δικούς σου ανθρώπους που μετανάστευσαν στις αρχές του 19. αι, μπορείς να μελετήσεις τους λόγους που οδήγησαν περίπου 5 εκατομμύρια ευρωπαίους (κυρίως γερμανόφωνης προέλευσης) να μεταναστεύουν προς την Αμερική, τη Βραζιλία αλλά και την Αυστραλία. Φωτογραφίες από το χώρο υποδοχής στο Ellis Insland της ΝΥ και διηγήσεις μεταναστών για τις νέες πατρίδες. Σε έναν ξεχωριστό χώρο υπάρχουν επίσης αναπαραστάσεις των ωρών του αποχαιρετισμού και γενικά της καθημερινής ζωής μεταξύ 1901 και 1934.

Τι δεν είδα, αυτή τη φορά; Ασφαλώς πολύ περισσότερα από ότι εδώ περιγράφω. Άλλωστε οι ευρωπαίοι τουρίστες δεν είναι Αμερικανοί, που μέσα σε δέκα μέρες γυρίζουν όλη Ευρώπη και ισχυρίζονται ότι έμαθαν την ιστορία της, ούτε το Αμβούργο πόλη τής μιας μέρας. Πάντως ξεχωρίζουν δύο αξιοθέατα: η Fish Market (η ψαραγορά) που κάθε Κυριακή στις 5.30 το πρωί γίνεται ο πλειστηριασμός ψαριών. Είναι η πιο παραδοσιακή αγορά του Αμβούργου και χρονολογείται από το 1703. Highlights είναι τα μουσικά συγκροτήματα που παίζουν σε ρυθμούς Jazz, Skiffle, Country ή Western music, ενώ εσείς αγοράζετε τον άγριο σολομό. Ένα αξιοθέατο που ευχαρίστως θα έχανα τον ύπνο μου για να τον βιώσω. Το άλλο είναι η περιοχή του St. Pauli (γνωστή ως Red–light district), κάτι σαν την Τρούμπα του Πειραιά αλλά σε "διδακτορικό" επίπεδο. Εδώ ανθεί η βιομηχανία του έρωτα με sex shops, strip clubs, adult theaters κ.λπ. Ο πιο γνωστός δρόμος είναι η Reeperbahn (στα γερμανικά die sündige Meile ή the sinful mile). Σε κάποια "κόκκινα φανάρια" μπορείς να θαυμάσεις, να αγγίξεις, ακόμη και να δοκιμάσεις!! Την περιήγηση αυτής της περιοχής έζησα στα φοιτητικά μου χρόνια, σήμερα υιοθετώ τη ρήση του Σωκράτη: ...οι γυναίκες µάς εμπνέουν μεγάλα πράγματα και µας εμποδίζουν να τα αποκτήσουμε...

Το τετραήμερο πέρασε τόσο γρήγορα που δεν το αντιλήφθηκα. Το IntercityExpress γεμάτο από κόσμο, ως συνήθως. Έξω ο καιρός είναι μουντός και βροχερός, μου θυμίζει ελληνικό Νοέμβριο, με καλύπτει με ένα μελαγχολικό μανδύα, ενάντια στο ρομαντισμό των προηγούμενων ημερών. Στη διαδρομή, η ίδια σκέψη περιτριγυρίζει στο μυαλό μου, αυτή η έλξη προς τη Γερμανία. Ίσως ο Πυθαγόρας να είχε δίκιο, όταν έλεγε: ...ο τόπος μου είναι αυτός που μου προσφέρει γνώση... Επιστρέφω στη Νυρεμβέργη, όπου σε λίγες μέρες ξεκινώ για την Ελλάδα. Όταν, με το πλοίο, θα αντικρίζω το λιμανι, θα θυμάμαι την κινέζικη παροιμία: ...κάθε φορά που τελειώνει ένα ταξίδι, ξεκινάει το επόμενο... Αυτό συμβαίνει κάθε φορά.