South Atlantic Odyssey IV: Αγία Ελένη, στο νησί του Ναπολέοντα

Ακροβασίες στη μέση του Ατλαντικού Ωκεανού. Μια ομάδα από δελφίνια άρχισε να κάνει άλματα και πιρουέτες δίπλα μας, σαν να μας έδειχνε τις καλύτερες ακροβατικές του φιγούρες!

Ερχόμενος από το Τριστάν Ντα Κούνια
33-37. μέρα. (18-22 Aπρ.) Διασχίζοντας την Υποτροπική ζώνη
38-39. μέρα. (23-24 Απρ.) Στο νησί της Αγίας Ελένης και του Ναπολέοντα
40. μέρα. Το ταξίδι διασχίζει τον Ισημερινό και τελειώνει στο Πράσινο Ακρωτήριο

VideobyRafa(flying fish hunted by seabirds)
VideobyAlejandra(Phaeton bird in Santa Helena)
VideobyAlejandra(Dolfins in Santa Helena)
myVideo(fly, fly my sweet bird)
myVideo(Φαλαινοκαρχαρίας στα νερά της Αγίας Ελένης)


33-37. (18-22 Απρ.) Διασχίζοντας την Υποτροπική ζώνη
33. μέρα (18 Απρ.)
9.00, καλημέρααααα. Στο σπίτι μου έχω ξυπνήσει πολλές φορές μετά τις 10.00. Πως είναι όμως να ξυπνάς σε πλοίο με χουζούρι και όποτε θέλεις;; Δεν είναι εκπληκτικό είναι ωκεάνιο. Η θάλασσα γλυκιά και ήρεμη, δεν έχει καμία σχέση με την Υποανταρκτική περιοχή, χάριν του υψηλού βαρομετρικού που μας ακολουθεί. Παίρνω καφέ και βγαίνω έξω, είναι η στιγμή που αγάπησα τη θάλασσα, εγώ ο ορειβάτης. Η απεραντοσύνη σε όλο το μεγαλείο, ακουμπώ την κουπαστή και αφήνομαι στην αίσθηση του ορίζοντα που χωρίζει δύο "άπειρα", του ουρανού και της θάλασσας και προβάλλει μπροστά μου χωρίς εμπόδια.

o χορός των δελφινιών

θαλάσσιες χελώνες

Η ήρεμη θάλασσα του Ατλαντικού δεν είναι απλώς η απουσία κυμάτων, είναι μια σιωπηλή δήλωση δύναμης. Προσπαθώ να την συγκρίνω με το γαλάζιο του Αιγαίου, αλλά δεν μπορώ. Ο Ατλαντικός διατηρεί πάντα μια μελαγχολία, σαν τον πίνακα του Caspar David Friedrich, αυτού του γερμανού ρομαντικού με το έργο του "Der Mönch am Meer", που είναι η επιτομή τής μελαγχολίας. Δεν υπάρχει ορίζοντας, παρά μόνο μια αδιόρατη γραμμή, όπου το βαθύ μπλε της αλμύρας συναντά το κυανό των αιθέρων. ...είναι η στιγμή που ο ωκεανός παύει να είναι ο εχθρός και γίνεται στοχασμός..., θάλεγε ο Σοπενχάουερ αν βρισκόταν στην παρέα μας.

 

φάλαινες

όρκες

10.00, τους δικούς μου στοχασμούς διακόπτει ο Eduardo με τη σειρά ομιλιών του, αστρονομικού ενδιαφέροντος. Σήμερα θα μας μιλήσει για τα "incredible journeys of the Voyager Spacecrafts". Ξεκίνησε την ομιλία του αναφέροντας τα ονόματα των Michael Minovitch και Gary Flandro, που θεωρούνται οι πρωτοπόροι των μεγάλων εξερευνήσεων του εξωτερικού ηλιακού μας συστήματος. Χωρίς τους υπολογισμούς τους, οι αποστολές των Voyagers (1970-1980) θα αργούσαν να πραγματοποιηθούν. Με άλλα λόγια, ένα διαστημόπλοιο θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει τη βαρυτική έλξη ενός πλανήτη για να αυξήσει την ταχύτητά του και να αλλάξει πορεία, χωρίς να καταναλώσει καύσιμα. Το 1965, ο Gary Flandro χρησιμοποίησε τις ιδέες τού Minovitch για να υπολογίσει τις τροχιές των εξωτερικών πλανητών και ανακάλυψε ότι στα τέλη της δεκαετίας του 1970, ο Δίας, ο Κρόνος, ο Ουρανός και ο Ποσειδώνας θα βρίσκονταν σε τέτοιες θέσεις που ένα διαστημόπλοιο θα μπορούσε να "πηδήξει" από τον έναν στον άλλον πλανήτη χρησιμοποιώντας μόνο τη βαρύτητά τους. Αυτή η ανακάλυψη επέτρεψε στη NASA να σχεδιάσει μια αποστολή που θα επισκεπτόταν και τους τέσσερις γίγαντες αερίων σε πολύ λιγότερο χρόνο από ότι αρχικά πιστευόταν. Χάριν λοιπόν σε αυτά τα δυο παιδιά, τα ταξίδια των Voyager 1 και 2 μπόρεσαν να πραγματοποιηθούν και παρέμειναν στην ιστορία των εξερευνήσεων, όπως φυσικά και το δικό μας στην παγωμένη Ανταρκτική.

Και ο Eduardo συνεχίζει την αφήγησή του. Το ταξίδι στο "άπειρο" συνοδεύτηκε απο μιά ιδέα του Carl Sagan. να σταλεί ένα δείγμα τού πολιτισμού μας, σε περίπτωση που τα διαστημόπλοια εντοπιστούν ποτέ από κάποιον εξωγήινο πολιτισμό. Το κείμενο χαιρετισμός ήταν γραμμένο σε 55 γλώσσες, από τα αρχαία Σουμεριακά μέχρι σύγχρονες γλώσσες. Ανάμεσά τους υπήρχε και ο χαιρετισμός στα αρχαία Ελληνικά, που έλεγε "Ασπαζόμεθα υμάς οπουδήποτε καί άν είσθε". Ο δίσκος περιελάμβανε και την 5. Συμφωνία του Μπετόβεν, μουσική από την Ινδία, την Κίνα και αλλού. Επίσης, ακούγονταν και ήχοι φαλαινών (humpback whales), όπως τις ακούσαμε και εμείς στο περιβάλλον τους, ακόμη και το κλάμα ενός μωρού, ο ήχος της ανθρώπινης καρδιάς και οι μηχανές ενός τρακτέρ. Στα αγγλικά, ένα παιδάκι έστελνε χαιρετίσματα, από όλα τα παιδιά του κόσμου. Εκπληκτική ομιλία.

 

12.00, ανεβαίνω στο Deck8 και βλέπω έναν ουρανό που δεν τον έχω δει για καιρό. Μυρίζει τροπικό του Αιγόκερου, μυρίζει ζέστη και λαμπρή μέρα. Οι δράσεις σε στυλ polar expedition τελείωσαν. Τώρα αρχίζει η siesta. Όλη μέρα ξάπλα κάτω από έναν ήλιο, όπως τον φαντάστηκε ο Χένρι Μίλερ με τα δύο διηγήματά του των Τροπικών, πλησιάζοντας προς τα ζεστά νερά, αν και ακόμη είμαστε στην Υποτροπική περιοχή. Οι Bird-watchers στο έργο τους, όλη την ημέρα χαμένοι στα καταστρώματα αναζητώντας τον ...κούκο 😂.

bird-watchers

13.00, πηγαίνω στη Γέφυρα και συζητώ με την όμορφη Αξιωματικό. Ξαφνικά, ο Μartin με κιάλια ανακαλύπτει κοπάδι από ακροβατικά δελφίνια και φάλαινες. Το τι ακολούθησε το περιγράφω παρακάτω...  κάνει ανακοίνωση στα μεγάφωνα, όλοι πετάγονται έξω, φέρνω ο δόλιο τον τηλεφακό μου.... πώς να ανταγωνιστώ τους Ένα-Μέτρο-Τηλεφακούς...εντούτοις καλές και οι δικές μου φωτό, δείτε τις..

 

 

14.00, είναι η ώρα του αποχαιρετισμού για τις γαλότσες μας, που τις επιστρέφουμε. Μας κράτησαν ζεστούς και στεγνούς στις παγωμένες εξόδους μας με τις zodiac, μας βοήθησαν να υπερβούμε εαυτούς στα γλιστερά περάσματα του Nightingale και στα χιονισμένα μονοπάτια της Ανταρκτικής. Κάποιοι ήδη κυκλοφορούν στο κατάστρωμα με σαγιονάρες.

η διαχωριστική γραμμή δύο "απείρων"

33. μέρα (19 Απρ.)
9.00, καλημέρααααα. Η φράση "expect the unexpected" θεωρείται η βασική φιλοσοφία απόλαυσης ενός ταξιδιού. Σημαίνει ότι το πλάνο σου μπορεί να αλλάξει και η πραγματικότητα να είναι εντελώς διαφορετική. Ο Νόμος του Murphy παραμονεύει, ακόμα και στο πιο τέλεια οργανωμένο ταξίδι όταν θάρθεις αντιμέτωπος με αστάθμητους παράγοντες, όπως πράγματι συνέβη και με την αρχική ακύρωση του Plancius. Όταν αλλάζεις ηπείρους, οι κανόνες της λογικής αλλάζουν. Το "απρόσμενο", είναι το πόσο καλά μπορείς να συνεννοηθείς χωρίς λέξεις, όπως πράγματι μού έχει συμβεί πολλές φορές σε ταξίδια, αλλά αυτή είναι η μαγεία του αυθορμητισμού.

ερυθρές ανταύγειας στην ανατολή του ήλιου

Σε αυτό το ταξίδι είχα πολλές τυχαίες γνωριμίες, μίλησα με ανθρώπους που είχαν επαναλάβει τον άθλο του Σάκλετον (εννοώ τον Peter Marsh), ακόμη και με άλλους που έχουν γνωρίσει όλες τις χώρες του κόσμου, μόνο στο Άγιο Όρος δεν έχουν πάει, όπως κάποιος λυπημένα μου εξομολογήθηκε. Και θυμάμαι, πως κάποτε ένας άγνωστος μού πρότεινε την Παγόδα Ba Den (80 χλμ από τη Σαϊγκόν), που λίγοι έλληνες τουρίστες την έχουν επισκεφτεί και αυτό γίνεται το highlight ενος ταξιδιού. Το "expect the unexpected" λοιπόν, αφορά κυρίως την εσωτερική μας κατάσταση, σημαίνει να μην καταρρέεις, όταν χάνεις το λεωφορείο στο Jasper από βλακεία του ινδού οδηγού ή αν σου αλλάξουν το πρόγραμμα, γιατί κάποιες φορές το νέο και απρόσμενο θάναι καλύτερο από το παλιό και γιατί το σύμπαν συνωμοτεί για χάρη σου. Το κλειδί δεν είναι να προβλέψεις τι θα πάει στραβά, αλλά να έχεις την ευελιξία για την αποδοχή ό,τι κι αν προκύψει.

ο υδροβάτης του Simon

11.30, ο Simon έχει πιάσει έναν Υδροβάτη (petrel), πουλάκι του ωκεανού και το φωτογραφίζουμε, ακόμη το βιντεοσκοπούμε τη στιγμή που το απελευθερώνει. Στιγμές σπάνιες, στιγμές μοναδικές.

ένα θαλασσοπούλι (prion) με πλατύ ράμφος 

16.00, Ο Josh μάς προετοιμάζει για την Αγία Ελένη και μας διηγείται την ιστορία τού Fernao Lopes, ως του πρώτου (καταγεγραμμένου) κατοίκου του νησιού. Άρχισε με έναν πρόλογο που μας ξάφνιασε... ο Fernão Lopes θεωρείται μια από τις βασικές εμπνεύσεις για το κλασικό έργο "Ροβινσώνας Κρούσος" του Daniel Defoe, που ενσαρκώνει την ανάγκη του ανθρώπου για τη σύνδεσή του με τη φύση, όταν η κοινωνία τον απορρίπτει. Να λοιπόν η ιστορία του, ως του πρώτου ερημίτη της Αγίας Ελένης, καθώς έζησε εκεί απομονωμένος σχεδόν 30 χρόνια πριν την ανακάλυψη του νησιού από τους πορτογάλους.

(φωτογραφίες από διάλεξη)

 

Ο Λόπες ήταν πορτογάλος στρατιώτης ευγενικής καταγωγής. Συμμετείχε (1510) στην κατάκτηση της Γκόα στην Ινδία υπό τον Afonso de Albuquerque, αλλά αυτομόλησε στους μουσουλμάνους αντιπάλους, ασπάστηκε το Ισλάμ και παντρεύτηκε μια ντόπια γυναίκα. Μεγάλη αμαρτία για την εποχή εκείνη. Δυο χρόνια μετά, παραδόθηκε στους πορτογάλους με τον όρο να μην εκτελεστεί. Αυτοί τήρησαν την υπόσχεσή τους, αλλά η τιμωρία που του επέβαλαν ήταν φρικτή. Του έκοψαν τη μύτη, τα αυτιά, το δεξιό αντίχειρα και το δείκτη του αριστερού χεριού. Του ξύρισαν το κεφάλι και τα γένια για να τον εξευτελίσουν δημόσια. Δεν υπάρχει σωζόμενη εικόνα του για να δούμε πως ήταν. Ο παραμορφωμένος λοιπόν Λόπες επιβιβάστηκε (1515) σε ένα πλοίο για να επιστρέψει στην Πορτογαλία, το οποίο σταμάτησε, για ανεφοδιασμό στο ακατοίκητο νησί της Αγίας Ελένης. Φοβούμενος την περιφρόνηση που θα αντιμετώπιζε στην πατρίδα του, ο Λόπες δραπέτευσε από το πλοίο και κρύφτηκε στο δάσος. Οι ναύτες τον λυπήθηκαν και του άφησαν μερικά τρόφιμα και ρούχα και το πλοίο αναχώρησε. Έτσι έγινε ο πρώτος μόνιμος κάτοικος του νησιού.

(φωτογραφίες από διάλεξη)

Για πολλά χρόνια, ο Λόπες ζούσε σε μια σπηλιά, καλλιεργώντας οπωροφόρα δέντρα και εκτρέφοντας ζώα, κατσίκες και πουλερικά, που του άφηναν τα διερχόμενα πλοία. Μετά από 20 περίπου χρόνια στο νησί, η είδηση για έναν "ερημίτη" έφτασε στην Ευρώπη. Ο Λόπες τελικά ταξίδεψε στην Πορτογαλία και στη Ρώμη, όπου ο Πάπας Κλήμης Ζ' του έδωσε άφεση αμαρτιών για την αποστασία του. Παρόλα αυτά, ο Λόπες ένιωθε ξένος. Ζήτησε από το Βασιλιά της Πορτογαλίας να επιστρέψει στην Αγία Ελένη. Ο Λόπες επέστρεψε στο αγαπημένο του νησί, όπου έζησε για άλλα 10 χρόνια σε πλήρη απομόνωση. Πέθανε εκεί το 1545, σε ηλικία περίπου 60 χρονών. Ποιός άλλος εξόριστος ακολούθησε στο νησί 300 χρόνια μετά; Μαντέψτε.

 

Η ομορφιά του νησιού είναι υπέροχη και αλλάζει συνεχώς,
αλλά τον φυλακίζει. Δεν μπορεί να φύγει.
Ο ορίζοντας διατηρεί την απόστασή του. Δεν αλλάζει ποτέ,
δεν πλησιάζει ποτέ. Είναι παγιδευμένος.  Παγιδευμένος από τον
 κόσμο που αγαπούσε.

Η παραπάνω φράση είναι απόφθεγμα του Gaspar Correia που έγραψε για τον Λόπες, γιατί η Αγία Ελένη ήταν ένας επίγειος παράδεισος με πλούσια βλάστηση, τρεχούμενα νερά και ηρεμία και για τον Λόπες το μοναδικό μέρος, όπου η φύση δεν τον έκρινε για την παραμορφωμένη του εμφάνιση. Παρόλη την ομορφιά, το νησί είναι ένας βράχος στη μέση του απέραντου Ατλαντικού. Η "φυλάκισή" του ήταν διπλή: ήταν αδύνατο να φύγει χωρίς τη βοήθεια πλοίου και ήταν φυλακισμένος στις αναμνήσεις της προδοσίας του και στο ίδιο του το σώμα, που ανατριχιαστικά υπογράμμιζε την τραγωδία ενός ερημίτη: ...το μέρος που τον έσωσε από τη σκληρότητα των ανθρώπων είναι το ίδιο μέρος που τον καταδίκασε στην αιώνια μοναξιά... Πολλοί συγγραφείς χρησιμοποίησαν αυτό το μοτίβο-φράση για να δείξουν ότι το νησί είναι "το πιο όμορφο δεσμωτήριο του κόσμου". To ερώτημα πλανάται ακόμη και σήμερα ...ο Λόπες ένιωθε όντως φυλακισμένος ή η απομόνωση ήταν η μοναδική του λύτρωση; Ιδού η απορία.

δεν είναι φωτομοντάζ

 22.00, έχουμε μάθημα αστρονομίας. Ανεβαίνουμε στο Deck8, επικρατεί σκοτάδι και βλέπω έναν ουρανό με αστέρια, που είχα να δω από μικρό παιδί σε κάποια ακτή της Πελοποννήσου. Ο Eduardo αρχίζει το stargazing και ασφαλώς η φωτογράφιση από το πλοίο είναι χωρίς νόημα, με την παραμικρή κίνηση, η φωτογραφία είναι άχρηστη.

 

Με εντυπωσιάζει η θέα του Γαλαξία, που βρίσκεται ακριβώς πάνω από το κεφάλι μας, γεμάτος αστέρια και νεφελώματα που δεν φαίνονται ποτέ από την Ελλάδα ή την Ευρώπη. Ξεχωρίζω τα πιό γνωστά. Ο Σταυρός του Νότου είναι ο πιό διάσημος αστερισμός, αντίστοιχος σε σημασία με τη Μεγάλη Άρκτο του βορρά. Χρησιμοποιείται για την εύρεση του Νότιου Πόλου, καθώς δεν υπάρχει ένα λαμπρό "Πολικό Αστέρι" στο Νότο. Τέσσερα είναι τα μεγάλα αστέρια του και ο μεγάλος άξονας δίνει την κατεύθυνση Βορρά-Νότου. Τα αστέρια του σχηματίζουν ρόμβο. Είναι τόσο σημαντικός, ώστε να περιλαμβάνεται στις σημαίες χωρών όπως της Αυστραλίας, Βραζιλίας, Νέας Ζηλανδίας και Σαμόας.

σημαίες κρατών που περιέχουν το Σταυρό του Νότου

Το Μέγα και το Μικρό Νέφος του Μαγγελάνου βρίσκονται προς τη νότια πλευρά του ουράνιου θόλου και μοιάζουν σαν φωτεινά "σύννεφα" στο νυχτερινό ουρανό. Δεκαδες γνωστοί ακόμη αστερισμοί καλύπτουν τον ουρανό, μια μαγεία ρομαντισμού και στο μυαλό μου έρχεται το παραμύθι του Κώστα Χαραλά "Το παιδί που κοίταζε τα άστρα", που αγγίζει τη στιγμή της ονειροπόλησης, όπου ένα παιδί δεν βλέπει τον κόσμο όπως οι μεγάλοι, αλλά ταξιδεύει μαζί με το σύμπαν, όπως κάνω και εγώ στην Ατλαντική Οδύσσεια. Καληνύχτα σας.

(φωτό από διάλεξη)

 34. μέρα (20 Απρ.)
7.00, καλημέρααααα με τα χέρια ψηλά, τους μηρούς τεντωμένους και αρχίζουμε ..ένα το δεξί...δύο, τρία βήματα και πατάμε αριστερά ...το ίδιο πάλι από την αρχή... Η Aitona μάς είχε προσκαλέσει σε πρωινή γυμναστική στο Deck7 με το πρωινό αεράκι να ερωτοτροπεί στο λαιμό μας και με τις πρώτες ακτίνες του ήλιου να ξυπνά μια νέα μέρα. Δεν υπάρχει καλύτερο pre-workout από τον θαλασσινό αέρα και τον ήχο του κυματισμού. Ξεκινάμε με αερόβιες κινήσεις που ανεβάζουν παλμούς γρήγορα και συνεχίζουμε με Yoga, ιδανικό για να ξεπιαστείς από το βραδινό ύπνο. Βέβαια ουδεμία σχέση έχει με το personal training του γυμναστηρίου, άλλα είναι ένας τρόπος να ξεχαστείς στις μέρες "του ουρανού και της θάλασσας".

πρωινή προθέρμανση

10.00, η Aitona έχει διάλεξη και άρχισα να μας μιλά για τα ωκεάνια ρεύματα, η πρώτη ομιλία της ήταν για την polynya, ένα συναρπαστικό φυσικό φαινόμενο που συναντάμε στις πολικές περιοχές. Με απλά λόγια, είναι μια περιοχή με θαλασσινό νερό, που περιβάλλεται από μόνιμο θαλάσσιο πάγο. Ενώ θα περίμενε κανείς τα πάντα να είναι παγωμένα σε τέτοιες θερμοκρασίες, οι πολύνιες παραμένουν "τρύπες" στον πάγο για μεγάλες περιόδους. Δηλαδή, μια τρύπα όχι στο νερό, αλλά στον πάγο. Υπάρχουν δύο βασικοί τύποι, ανάλογα με τον τρόπο που σχηματίζονται: η Polynya Αισθητής Θερμότητας (Sensible Heat) προκαλείται από την άνοδο θερμότερων υδάτων από τα βάθη του ωκεανού προς την επιφάνεια. Αυτή η θερμότητα εμποδίζει το σχηματισμό πάγου ή λιώνει τον ήδη υπάρχοντα και η Polynya Λανθάνουσας Θερμότητας (Latent Heat), όταν ισχυροί άνεμοι (καταβατικοί) σπρώχνουν τον πάγο μακριά από την ακτογραμμή, καθώς αυτός σχηματίζεται, διατηρώντας ένα μόνιμο άνοιγμα.

...γιατί εμποδίζεις τη ...θέα;

Οι πολύνιες αποκαλούνται συχνά "οι κήποι της Αρκτικής και Ανταρκτικής" γιατί προσφέρουν πρόσβαση στον αέρα για θαλάσσια θηλαστικά (όπως φάλαινες και φώκιες) και επιτρέπουν στα θαλασσοπούλια να τραφούν. Επίσης το ηλιακό φως φτάνει απευθείας στο νερό, προκαλώντας έντονη άνθιση φυτοπλαγκτόν, που αποτελεί τη βάση της τροφικής αλυσίδας. Λειτουργούν σαν "αντλίες" θερμότητας, ανταλλάσσοντας θερμότητα και υγρασία μεταξύ του ωκεανού και της ατμόσφαιρας. Η λέξη προέρχεται από τη ρωσική λέξη полынья (polynya), που σημαίνει ουσιαστικά "τρύπα στον πάγο" ή "ανοιχτό σημείο".

πιάτο γκουρμέ ραβιόλια για σήμερα το βράδυ

35. μέρα (21 Απρ.) Tropic of Capricorn, 23° 26' 21" S
1.40, ο Χένρυ Μίλερ και ο Νίκος Καζαντζάκης έχουν κοινά χαρακτηριστικά. Αφορίστηκε επίσημα ο πρώτος (από την επικρατούσα τάξη) και έφθασε στα πρόθυρα αφορισμού ο δεύτερος (από την εκκλησία). Τα βιβλία τους απαγορεύτηκαν, αλλά σήμερα κυκλοφορούν ελεύθερα και έχουν γίνει best sellers. Ο Μίλερ διάλεξε τον τίτλο Τροπικός του..., γιατί και οι δυο Τροπικοί (Καρκίνου και Αιγόκερου) είναι τα όρια μεταξύ του "πολιτισμένου" κόσμου και της τροπικής "τρέλας" (για το Μίλερ ήταν και της σεξουαλικής τρέλας). Οι περιοχές, γύρω από τους Τροπικούς είναι οι πιό ζεστές και ξηρές στον κόσμο, εκεί βρίσκονται και οι περισσότερες έρημοι.

(φωτό από διάλεξη)

Στις 21 Απριλίου και ώρα 1.40 διασχίζουμε τον Τροπικό του Αιγόκερω, που δεν είναι απλώς μια γεωγραφική συντεταγμένη, αλλά ένα πέρασμα σε έναν κόσμο, όπου ο ήλιος στέκεται ακριβώς πάνω από το κεφάλι σου, εκεί που το φως γίνεται πιο σκληρό και η θάλασσα μοιάζει να αποκτά ένα βαθύτερο, πιο μυστηριώδες μπλε, σε αντίθεση με το γαλαζιο-πράσινο της Ανταρκτικής. Eίναι ένα πέρασμα στο βασίλειο του κατακόρυφου ήλιου, που τείνει να μικραίνει τις σκιές μέχρι να τις εξαφανίσει κάτω από τα πόδια μας, αφήνοντάς μας γυμνούς απέναντι στον αδιάστατο ωκεανό.

αναμνήσεις.. ποιός κοροϊδεύει ποιόν;

 

Ο Τροπικός του Αιγόκερω δεν είναι απλά ένα σύνορο, αλλά μια υπενθύμιση που δηλώνει το "κατώφλι του Νότου", ένα όριο που χωρίζει τη θάλασσα των πολικών εξερευνητών από τη θάλασσα του Bartolomeu Dias, ο πρώτος που άνοιξε ουσιαστικά τη θαλάσσια διαδρομή μεταξύ Ευρώπης και Ασίας, φέρνοντας τους ευρωπαίους καταναλωτές πιό κοντά στα μπαχαρικά (πιπέρι, τσίλι, σκόρδο, κύμινο) και αποκομίζοντας τεράστια κέρδη.

 

αναμνήσεις πολικών περιοχών

 

Κάθομαι στο κατάστρωμα, ο καιρός έχει μαλακώσει πολύ, τα χειμερινά βρίσκονται στη βαλίτσα και κυκλοφορώ με ελαφρύ ντύσιμο, ακουμπώ την κουπαστή και αφήνομαι στην αίσθηση του "αόρατου ορίζοντα", που χωρίς εμπόδια μπροστά, σχηματίζει μία ελαφριά καμπύλωση...

 

αναμνήσεις με τις όρκες

Το πλοίο φαίνεται να βυθίζεται στην αγκαλιά του Τροπικού. Εδώ, οι άνεμοι αλλάζουν πρόσωπο και ο ορίζοντας μοιάζει να διαστέλλεται. Η αλμύρα της θάλασσας γίνεται τώρα πιό έντονη, ο "χορός" των δελφινιών πιό συχνή και ο νόστος της επιστροφής αρχίζει να ερεθίζει τα αισθητήρια όργανα της προσμονής. Είμαι 20 μέρες στον ωκεανό.

αναμνήσεις του Hondius

Προσπαθώ να περιγράψω ποιητικά τη διάθεσή μου:
...καθώς ο Απρίλιος άπλωνε το χρυσό του δίχτυ πάνω από το Νότιο Ατλαντικό
...το πλοίο γλίστρησε αθόρυβα πάνω
...από το νοητό σύνορο του Τροπικού του Αιγόκερω,
...δεν υπήρχε η οργή των καταιγίδων,
...παρά μόνο η γαλήνια πειθαρχία των νοτιοανατολικών αληγών ανέμων,
...που έφερναν μαζί τους μια αύρα φρέσκια,
...σαν την πρώτη ανάσα ενός τροπικού φθινοπώρου
...η θάλασσα, σε ένα βαθύ, σχεδόν μεταλλικό μπλε,
...διατηρούσε ακόμα τη ζεστασιά του καλοκαιριού που έφευγε,
...ενώ ο ήλιος, λιγότερο τυραννικός πια, βύθιζε τον ορίζοντα σε ένα φως μελί,
...προτού παραδώσει τη σκυτάλη σε μια νύχτα πεντακάθαρη.
...εκεί, πάνω στην αόρατη γραμμή, ο χρόνος έμοιαζε να λυγίζει
...ενώ ο κόσμος, που αφήναμε πίσω μας και υποδεχόταν την άνοιξη,
...εμείς βαπτιζόμασταν στη σιωπή του Νότου,
...κάτω από έναν ουρανό όπου ο Σταυρός του Νότο
...άρχιζε ήδη να διεκδικεί τη θέση του ανάμεσα στα άστρα...

λήψεις ενός Birder

9.00, "The Language of the Birders". Ομιλία ξεχωριστού ενδιαφέροντος και ευκαιρία να διακρίνω τον Bird-watcher από τον Birder. Ο πιο κοινός και παραδοσιακός όρος είναι ο Bird-watcher, αυτός που απολαμβάνει να βλέπει πουλιά στον κήπο του ή σε μια βόλτα στο πάρκο. Παρατηρεί την ομορφιά και τη συμπεριφορά των πουλιών χωρίς απαραίτητα να "κυνηγάει" σπάνια είδη. Αντιθέτως ο Birder (ο... πουλάκιας) είναι αυτός που ασχολείται πολύ ενεργά. Μπορεί να ταξιδέψει μεγάλες αποστάσεις για να δει ένα σπάνιο είδος, κρατάει λεπτομερείς λίστες και αναγνωρίζει πουλιά από το κελάηδισμα ή την πτήση τους. Οι birders χρησιμοποιούν συχνά εξειδικευμένο και πανάκριβο εξοπλισμό και συμμετέχουν σε καταγραφές πληθυσμών. Στην Ελλάδα, και οι δύο όροι μεταφράζονται συνήθως ως "παρατηρητής πουλιών", αν και οι πιο φανατικοί του είδους αυτοαποκαλούνται συχνά και στην ελληνική κοινότητα ως birders.

αναμνήσεις

Οι birders κρατούν λίστες με τα είδη που βλέπουν και τις ημερομηνίες για πολλούς και διαφορετικούς λόγους, που κυμαίνονται από την προσωπική ικανοποίηση έως την επιστημονική προσφορά. Για πολλούς, η λίστα λειτουργεί σαν ένα ημερολόγιο. Τους επιτρέπει να θυμούνται πότε και πού είδαν ένα συγκεκριμένο πουλί για πρώτη φορά (αυτό ονομάζεται συχνά "Life List"). Είναι μια καταγραφή των εμπειριών τους στη φύση. Η παρατήρηση πουλιών έχει συχνά τη μορφή συλλογής. Οι παρατηρητές προσπαθούν να "συμπληρώσουν" λίστες, όπως "Year List" (πόσα είδη είδαν μέσα σε ένα έτος), "Trip List" (τι είδαν σε ένα ταξίδι) και  "Yard List" (ποιά είδη πουλιών έχουν επισκεφθεί τον κήπο τους). Ο πιο σημαντικός λόγος παρατήρησης πουλιών είναι για την προστασία του περιβάλλοντος και τη συμβολή τους στην επιστήμη.

Phaeton bird by Alejandra

Πολλοί καταχωρούν τις λίστες τους σε πλατφόρμες όπως το eBird και τα δεδομένα τους βοηθούν τους επιστήμονες να παρακολουθούν τη μετανάστευση, να εντοπίζουν την κλιματική αλλαγή (π.χ. αν ένα πουλί φτάνει 10 μέρες νωρίτερα από ό,τι πριν 20 χρόνια, αυτό είναι σημαντική ένδειξη), να εντοπίζουν απειλούμενες περιοχές (π.χ. αν ένα είδος σταματήσει να εμφανίζεται σε μια περιοχή όπου καταγραφόταν παλιά, σημαίνει ότι το οικοσύστημα εκεί υποβαθμίζεται), ενώ η καταγραφή αναγκάζει τον παρατηρητή να προσέχει τις λεπτομέρειες. Με τον καιρό, οι λίστες βοηθούν τον παρατηρητή να μάθει τις εποχές. Ξέρει, για παράδειγμα, ότι αν είναι Δεκέμβριος, αυτό που βλέπει δεν μπορεί να είναι χελιδόνι, αλλά κάτι άλλο που του μοιάζει. Στην κοινότητα των birders, οι λίστες επιτρέπουν την ανταλλαγή πληροφοριών. Αν κάποιος καταγράψει ένα σπάνιο είδος με ημερομηνία και τοποθεσία, ενημερώνονται αμέσως και άλλοι ώστε να προλάβουν να το δουν κι εκείνοι.Είναι ένα χόμπι σαν το μοντελισμό ή τα φιλοτελισμό. Το να βρεις ένα σπάνιο πουλί σε ένα άγνωστο μέρος, το είδαμε εδώ στο Nightingale island, θεωρείται τεράστια επιτυχία και προσφέρει μεγάλη ικανοποίηση.

11.00, έχουμε συνάντηση για ενημέρωση δραστηριοτήτων στην Αγία Ελένη.

14.00, Η ομιλία "The Last Slender-billed Curlew" διηγείται την ιστορία της Λεπτομύτας (Numenius tenuirostris), ενός πουλιού που αποτελεί το "Άγιο Δισκοπότηρο" των ορνιθολόγων. Είναι το πρώτο είδος πουλιού στην Ευρώπη, τη Βόρεια Αφρική και τη Μέση Ανατολή που οδηγείται στην εξαφάνιση στη σύγχρονη εποχή. Ο ομιλητής περιγράφει τις τελευταίες επιβεβαιωμένες θεάσεις και την αγωνία των επιστημόνων. Αναλύει πώς η απώλεια των βιότοπων και η ανθρώπινη παρέμβαση οδήγησαν ένα άλλοτε κοινό και πολυπληθές είδος στην πλήρη αφάνισή του. Η Λεπτομύτα ήταν τακτικός επισκέπτης των ελληνικών υγροτόπων (όπως το Δέλτα του Έβρου) και η ιστορία της έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η Ελλάδα ήταν ένας από τους τελευταίους σταθμούς του είδους πριν χαθεί οριστικά. Κρίμα, στενοχωρήθηκα και πάω να δοκιμάσω ένα γλυκό, είναι απόγευμα και πάντα έχουμε ένα γλυκό σερβίρισμα. Έξω η θάλασσα αγριεύει.

(φωτό από διάλεξη)

16.00, Farewell party έχουν οι 33 επιβάτες που θα τελειώσουν το ταξίδι τους στην Αγία Ελένη. Τους έχει προσκαλέσει ο πλοίαρχος για το αποχαιρετιστήριο, να τους ευχαριστήσει και να τους ευχηθεί καλή συνέχεια. Το νησί απέκτησε αεροδρόμιο μόλις το 2016 με μία μόνο πτήση προς το Γιοχάνεσμπουργκ, από όπου με διεθνή πτήση θα προωθηθούν στην πατρίδα τους. Για μας, η στιγμή αυτή ακόμη αργεί.

γκουρμέ στο βραδινό μας

Βγαίνω έξω και ακουμπώ στην κουπαστή. Μυρίζει αλμύρα. Φυσά ανατολικός, μάλλον ζεστός άνεμος. Είναι μια εμπειρία μακρυά από την καθημερινότητα, που με φέρνει σε μια κατάσταση ανάμεικτων συναισθημάτων, "ωκεάνιο συναίσθημα" το λένε οι ψυχολόγοι, όταν αντιλαμβάνεσαι ότι είσαι μια κουκκίδα μέσα σε μία απέραντη θάλασσα, χωρίς σύνορα, δρόμους, γείτονες και προϊστάμενους. Είναι μια "ανακουφιστική" απελευθέρωση και ταυτόχρονα μια γλυκόπικρη μελαγχολία γαρνιρισμένη με μια αίσθηση απομόνωσης. Είσαι στη μέση του ωκεανού.

18.00, ο Josh μάς διηγείται για το "International Island Games" (συχνά ως Ολυμπιακοί Αγώνες των Νησιών), μια αθλητική διοργάνωση που πραγματοποιείται κάθε δύο χρόνια. Συμμετέχουν αθλητές από διάφορες νησιωτικές κοινότητες και νησιωτικά κράτη από όλο τον κόσμο (π.χ. Γκέρνσεϊ, Νήσος του Μαν, Νήσοι Φερόε κ.ά) με σκοπός να φέρει κοντά τους νησιώτες, μέσα από τον αθλητισμό, και να τους δώσει την ευκαιρία να αγωνιστούν σε διεθνές επίπεδο, ακόμα κι αν προέρχονται από απόμακρες περιοχές. Το 2025 οι αγώνες έγιναν στο Orkney κσι η επόμενη διοργάνωση θα είναι στις Νήσους Φερόε από 3-9 Ιουλίου 2027. Συμμετέχουν 24 νησιά σε αθλήματα στίβου, κολύμβησης μέχρι ποδόσφαιρο και σκοποβολή. Η Ρόδος είναι μέλος της Διεθνούς Ένωσης των Island Games (IIGA) και είχε μάλιστα φιλοξενήσει τους αγώνες το 2007. Για το 2029, οι αγώνες έχουν προγραμματιστεί να επιστρέψουν στη γενέτειρά τους, το Isle of Man.

(φωτό διάλεξη)

36. μέρα (22 Απρ.)
6.00, καλημέρααααα.. Η "Μέρα τής Γης" είναι σήμερα και βρίσκομαι στη μέση ενός ωκεανού πλησιάζοντας προς την Αγία Ελένη. Γιορτάστηκε για πρώτη φορά το 1970 από μία πρωτοβουλία του γερουσιαστή Gaylord Nelson, ο οποίος είδε 20 εκατομμύρια Αμερικανούς να βγαίνουν στους δρόμους για να διαδηλώσουν κατά της περιβαλλοντικής υποβάθμισης. Σήμερα, θεωρείται η μεγαλύτερη μη θρησκευτική γιορτή στον κόσμο.

...γιορτάζουμε και πίνουμε κοκτέιλ

Κάθε χρόνο υπάρχει μια θεματική ενότητα, που φέτος (2026) εστιάζεται στην "Αποκατάσταση των Οικοσυστημάτων και την Κλιματική Ανθεκτικότητα" και είμαι ακριβώς στο κέντρο του ενδιαφέροντος, καθότι όλη η Υποτροπική περιοχή του νότιου ατλαντικού είναι μία προστατευόμενη περιοχή. Η Γη δεν μας ανήκει, εμείς ανήκουμε στη Γη και όπως λέει η κοινή λογική ...δεν κληρονομήσαμε τη γη από τους προγόνους μας, τη δανειστήκαμε από τα παιδιά μας... Ωραία λόγια για να γίνουμε και εμείς ωραίοι.

7.30, η Aitana συνεχίζει τα push-ups στο Deck7.

11.00, ο ιστορικός Josh μάς εξιστορεί την εξορία του Ναπολέοντα στην Αγία Ελένη. Στα 6 χρόνια της εξορίας του, ο διάσημος εξόριστος Ναπολέων Βοναπάρτης (ποτέ δεν του άρεσε η λέξη Βοναπάρτης) είχε αρκετές στιχομυθίες με τους Βρετανούς αξιωματικούς φύλακές του, που έμειναν στην ιστορία. Συζητήσεις που συχνά ήταν πολύ τεταμένες και αποκαλυπτικές για το χαρακτήρα τού έκπτωτου Αυτοκράτορα. Οι πιο χαρακτηριστικές στιχομυθίες, που έχουν μεταφερθεί και σε βιβλία (όπως του Έριχ Λούτφιχ), είναι με τον Κυβερνήτη του νησιού, Sir Hudson Lowe και το ναύαρχο Sir George Cockburn. 

Ο Ναπολέων περιφρονούσε τον Lowe, τον θεωρούσε γραφειοκράτη, όντος ήταν κατώτερος του ύφους ενός αυτοκράτορα, αλλά όχι και του ύψους του, καθότι ο Ναπολέων ήταν σχετικά κοντός. ... είστε ένας δήμιος, ένας άνθρωπος χωρίς τιμή. Θα προτιμούσα να μου βγάλουν ένα δόντι παρά να έχω συνάντηση μαζί σας... του έλεγε και μονολογούσε .....είναι ένας ηλίθιος άνθρωπος, δεν ξέρει τίποτα για τον κόσμο και, όπως όλοι οι άνθρωποι που δεν ξέρουν τίποτα, είναι καχύποπτος και ζηλιάρης....

γκραβούρα του στόλου που αφίχθη στην Αγία Ελένη
μεταφέροντας το διάσημο εξόριστο

Όλα αυτά συνέβαιναν κατά τη μεταφορά του στην Αγία Ελένη, ένα νησί ξεχασμένο στο νότιο Ατλαντικό ωκεανό, που ο Ναπολέων φανταζόταν ότι θα περνούσε ακόμη η μπογιά του και προσπάθησε να επιβάλει την αυθεντία του, αποκαλώντας τον εαυτό του φιλοξενούμενο και όχι αιχμάλωτο. Στο ναύαρχο Cockburn, του μιλούσε σαν να ήταν άνθρωπος του πεζοδρομίου και του έλεγε ....αν με είχατε σκοτώσει, δεν θα είχατε κάνει τίποτα, αλλά το να με κλείσετε σε ένα νησί και να με αφήσετε να πεθάνω είναι μια πράξη δειλίας... Αλλά και με το χιούμορ, τους σκότωνε όλους βελούδινα. Όταν έφτασε στην Αγία Ελένη, σχολίασε ...δεν είναι ένα ελκυστικό μέρος, θα είχα κάνει καλύτερα να είχα μείνει στην Αίγυπτο...

τάδε έφη: ...δεν μου αρέσει εδώ...

Πολλοί, μεταγενέστεροι ιστορικοί αναφέρθηκαν στο γεγονός ότι ο κορσικανός Ναπολέων συχνά χρησιμοποιούσε τη γοητεία του για να κερδίσει τους κατώτερους αξιωματικούς, αλλά ήταν σκληρός με τους ανωτέρους. Αρνιόταν να αναγνωρίσει τον Lowe ως Κυβερνήτη και επέμενε να τον αποκαλεί "Αυτοκράτορα". Στο Congrès d'Aix-la-Chapelle (1818) και ενώ ο Ναπολέων βρισκόταν εξόριστος στην Αγία Ελένη, οι Μεγάλες Δυνάμεις της εποχής εκείνης (Ρωσία, Αυστρία, Πρωσία, Μεγάλη Βρετανία) συμφώνησαν να παραμείνει ο Ναπολέων μόνιμα υπό κράτηση και ότι δεν έπρεπε να του επιτραπεί η επιστροφή στην Ευρώπη. Επίσης, οι δυνάμεις αποφάσισαν να μην χαλαρώσουν τα μέτρα φύλαξης, γεγονός που θεωρήθηκε ως η "θανατική καταδίκη" του, καθώς έμενε εγκλωβισμένος στο ανθυγιεινό κλίμα του νησιού, όπου και πέθανε στις 5 Μαΐου 1821. 205 χρόνια μετά επισκεφτήκαμε το νησί τής εξορίας του.

το σπίτι στο Longwood είναι μουσείο για το Ναπολέοντα

 

15.00, το νησί άρχισε να φαίνεται. Πνιγμένο μέσα στα σύννεφα, τη βροχή και τους ανέμους, ήταν οι ίδιοι άνεμοι που φυσούσαν και στην εποχή του Ναπολέοντα. Αγία Ελένη, λοιπόν. Το νησί θεωρείται υποτροπικό και η γεωγραφία του εντυπωσιάζει, έτσι λένε οι χάρτες, έτσι λένε και οι γεωγράφοι. Τώρα, έχουμε σειρά εμείς να το διαπιστώσουμε, Βγαίνω στο κατάστρωμα και φυσά, εντούτοις, η θερμοκρασία είναι γύρω στους 20C και μάλιστα όλο το χρόνο. Η υγρασία όμως δεν παίζεται.

στα ανοικτά η θάλασσα είναι κυματώδης

Οι περίπου 4.500 κάτοικοι αυτοαποκαλούνται "Saints" και θεωρούνται πολύ φιλόξενοι. Μέχρι το 2016, δεν υπήρχε αεροδρόμιο και ο μόνος τρόπος να φτάσει κανείς ήταν με το πλοίο RMS St Helena. Ακόμη και σήμερα, η προσέγγιση από τη θάλασσα παραμένει η πιο αυθεντική εμπειρία. Γιαυτό την διαλέξαμε.

η πρώτη εικόνα του Jamestown

Καθώς το πλοίο πλησιάζει, στο λιμάνι φαίνονται απότομα και γυμνά βράχια που μοιάζουν με "φρούριο". Ωστόσο, στο εσωτερικό του νησιού υπάρχουν καταπράσινα δάση και ηφαιστειογενείς κοιλάδες. Οι πλαγιές είναι καταπράσινες σαν να είσαι στη Σκωτία. Το κλίμα αλλάζει από ξηρό και ζεστό στην ακτή (Jamestown) σε δροσερό και ομιχλώδες στα ψηλά σημεία (Diana's Peak). Το πλοίο δένει αρόδο και θα βγούμε στην ξηρά με τις λέμβους. Φαίνεται η απότομη σκάλα με τα 699 σκαλοπάτια που ανεβαίνει τον γκρεμό πάνω από την πρωτεύουσα και την συνδέει με το ορεινό χωριό. Είναι το "τεστ αντοχής" των επισκεπτών και καλείται η Σκάλα του Ιακώβου. Η τουριστική εποχή έχει παρέλθει και η σκάλα έχει κλείσει για τους επισκέπτες. Κρίμα και ήθελα να την ανεβοκατέβω 2-3 φορές. Βρισκόμαστε στο Jamestown, την πρωτεύουσα του νησιού.

η σκάλα του Ιακώβου

 

 

16.45, εθεάθη δεκάμετρος φαλαινοκαρχαρίας να αναζητεί συντροφιά. Τα ζεστά νερά ευνοούν την εμφάνισή τους. Αύριο, οι divers θα του κάνουν παρέα. Οργανώνουν υποβρύχιο κολύμπι με φαλαινοκαρχαρίες, ενώ οι υπόλοιποι θα αναζητήσουν το Wirebird, το μόνο ενδημικό πουλί που απέμεινε στο νησί και αποτελεί το εθνικό τους σύμβολο.

η τοπογραφία του νησιού

17.00, ανέβηκαν οι Αρχές για έλεγχο διαβατηρίων. Ελπίζω η σφραγίδα τους να είναι συλλεκτική. Μια ομάδα τριών επιστημόνων που δουλεύουν για την Marine and Fisheries Conservation μάς μίλησαν για το βυθό του νησιού.

38-39. μέρα. (23-24 Απρ.) Στο νησί της Αγίας Ελένης και του Ναπολέοντα
38.μέρα (23 Απρ.) Plantation House, τάφος του Ναπολέοντα
6.00, καλημέρααααα απο την Αγία Ελένη. Πως καταλαβαίνουμε ότι είμαστε σε τροπική περιοχή; Χαχα...θερμοκρασία εδάφους 23β, νερού 27β, καρχαρίες να αρμενίζουν και βρέχει, όλα σε ένα πακέτο.... Έτσι αρχίζει μιά μέρα στην Αγία Ελένη, που οφείλει το όνομά της στον πορτογάλο θαλασσοπόρο João da Nova. Το νησί ανακαλύφθηκε στις 21 Μαΐου 1502 και σύμφωνα με το εορτολόγιο, ποιός γιορτάζει εκείνη την ημέρα;; Οι Πορτογάλοι εξερευνητές του 16. αιώνα είχαν την παράδοση να ονομάζουν τις νέες στεριές που ανακάλυπταν με το όνομα του αγίου που γιόρταζε τη συγκεκριμένη ημέρα. Κάτι ανάλογο εφαρμόζουμε και εμείς σήμερα με τους σταθμούς του ΗΣΑΠ.

 

Αν και η ανακάλυψη έγινε το 1502, οι Πορτογάλοι κράτησαν την τοποθεσία του νησιού μυστική για πάνω από 80 χρόνια, καθώς αποτελούσε στρατηγικό σημείο ανεφοδιασμού για τα πλοία που επέστρεφαν από τις Ινδίες. Σήμερα, το νησί είναι Βρετανικό Υπερπόντιο Έδαφος και η 21. Μαΐου γιορτάζεται κάθε χρόνο ως η "Ημέρα της Αγίας Ελένης" (St Helena Day).

 

8.00-19.00, η πρώτη αποβίβαση στο νησί.. Ο ήλιος καίει. Το Plantation House είναι το "σήμα κατατεθέν" του νησιού. Είναι η κατοικία του Κυβερνήτη, με θητεία τριών χρόνων και τα περνά ζωή και κότα όπως και ο Διοικητής του Αγίου Όρους (ουσιαστικά δεν έχει πολλές εξουσίες). Μας καλωσόρισε μια πολύ ευγενική κυρία, που μιλούσε άπταιστα αγγλικά, και μας ξενάγησε στους χώρους του ισογείου.

η κατοικία του Κυβερνήτη με τριετή θητεία

Το διώροφο κτήριο, κτισμένο το 1792, είναι γεμάτο ιστορικά αντικείμενα, πίνακες και τη διάσημη τραπεζαρία όπου έχουν δειπνήσει πολλές προσωπικότητες. Εντυπωσιάζουν οι μεγάλοι πίνακες του King George V και της Mary, άλλα και προκαλεί ενδιαφέρον η αλλαγή του ονόματος καθεστώτος από αποικία (colony) σε κτήση (territory) που έγινε πρόσφατα (2011).

το καθιστικό

η βασίλισσα Μαίρη

Κάρολος και Καμίλα

King George V

η οικονόμος

η περίφημη τραπεζαρία στην οποία συνέφαγαν διάσημες προσωπικότητες
όχι όμως και ο Ναπολέων

Βγαίνοντας στην αυλή, που δεν είναι σαν την αυλή του σπιτιού σας, συναντάμε τον Jonathan τη χελώνα, που θεωρείται ο γηραιότερος "κάτοικος" του νησιού και το γηραιότερο χερσαίο ζώο στον κόσμο, ηλικίας πάνω από 190 ετών! ούτε γιόγκι των Ιμαλαίων να ήταν. Εντούτοις είναι μια ατραξιόν του νησιού (εμείς είχαμε τον πελεκάνο της Μυκόνου) και όταν της έθεσα την ερώτηση ....πόσα χρόνια υπολογίζουν οι βιολόγοι ότι ακόμη μπορεί να ζήσει.... ούτε ήθελε να συνεχίσει την κουβέντα και έφυγε βιαστικά.

σε πρώτο πλάνο ο Ιωνάθαν

Συνεχίσαμε το tour μας για το Longwood, το σπίτι της εξορίας του Ναπολέοντα, με πολύ ενδιαφέροντα δωμάτια και αντικείμενα, που χρονολογούνται από την εποχή της εξορίας. Η είσοδος κοστίζει 15£. Αν γνωρίζεις ιστορικά δεδομένα, είναι συγκλονιστικό να βλέπεις πώς ο άνθρωπος αυτός, που κάποτε όριζε την τύχη της Ευρώπης, κατέληξε να ζει σε ένα σχετικά απλό, ξύλινο επαρχιακό σπίτι, το οποίο αρχικά προοριζόταν για αγροικία ή στάβλο. Το Longwood είναι χτισμένο σε ένα ανεμοδαρμένο, γεμάτο ομίχλη και υγρασία οροπέδιο του νησιού. Πολλοί σχολιάζουν ότι η τοποθεσία επιλέχθηκε εσκεμμένα από τους Βρετανούς για να του κάνουν τη ζωή δύσκολη. Η υγρασία κατέστρεφε τα έπιπλα, τα βιβλία και κυρίως την υγεία του. Ήταν ο χώρος, που ο Ναπολέων περνούσε τις μέρες του υπαγορεύοντας τα απομνημονεύματά του, παίζοντας σκάκι και θρηνώντας για τη χαμένη του δόξα. 

Longwood Hause

Το δωμάτιο όπου άφησε την τελευταία του πνοή στις 5 Μαΐου 1821 (πιθανότατα από καρκίνο του στομάχου, αν και οι θεωρίες συνωμοσίας για δηλητηρίαση από αρσενικό λόγω της ταπετσαρίας του σπιτιού δίνουν και παίρνουν) προκαλεί δέος και μια αίσθηση μελαγχολίας. Σήμερα, το Longwood House (όπως και ο τάφος του Ναπολέοντα στην Αγία Ελένη) ανήκει επίσημα στη γαλλική κυβέρνηση, αν και βρίσκεται σε βρετανικό έδαφος. Έχει αποκατασταθεί πλήρως και λειτουργεί ως μουσείο.

ξάπλωνε και διηγιόνταν τα απομνημονεύματά του

κατά την άφιξή του στην Αγία Ελένη

μαζί με το γιό του

υπαγορεύοντας τα απομνημονεύματά του στο γραμματέα του

Διασχίζοντας ένα γήπεδο γκολφ έχεις μεγάλες πιθανότητες να δεις το Wirebird (το εθνικό πουλί του νησιού) στα πεδινά, αλλά είναι τόσο μικρό, σαν σπουργίτης, που αν δεν έχεις ισχυρό τηλεφακό, καλύτερα μην το επιχειρήσεις. Η βλάστηση στο εσωτερικό του νησιού είναι οργιώδης και πυκνή. Με ένα βανάκι φτάνουμε αρκετά ψηλά, κοντά στο Diana's Peak και βλέπουμε μακρυά ένα εντελώς διαφορετικό πεδίο το Dundy bay ridges που είναι τα απομεινάρια ενός ηφαιστείου, σήμερα μη ενεργού.

Συνεχίζουμε τη πορεία μας για ένα σημαντικό αξιοθέατο. Τον πρώτο τάφο του Ναπολέοντα, πνιγμένος μέσα στη βλάστηση. Ήταν το αγαπημένο του μέρος. Εδώ ερχόταν και απομονωνόταν, όσο του επέτρεπαν οι δεσμώτες του, με τους οποίους ποτέ δεν έβγαλαν μαζί φωτογραφία. Αργότερα, μετενταφιάστηκε στο Invalides των Παρισίων.

Club 100 (countries for the Kristian)

Στην επιστροφή, παρακαλέσαμε τον οδηγό να μας αφήσει (Dirk, Claudie και εγώ) στο Boer cemetery. Εδώ είναι μια πικρή ιστορία για τους φυλακισμένους boers της Νότιας Αφρικής, που είχαν μεταφερθεί, ως αιχμάλωτοι, από τους εγγλέζους και πεθάναν εδώ. Αποτελεί ένα σημαντικό ιστορικό μνημείο του νησιού, συνδεδεμένο με το Δεύτερο Πόλεμο των Μπόερς (1899–1902) στη Νότια Αφρική, όπου κατά τη διάρκεια του πολέμου, μεταξύ της Βρετανικής Αυτοκρατορίας και των Δημοκρατιών των Μπόερς (Οράγγη και Τράνσβααλ), οι Βρετανοί έστειλαν περίπου 6.000 αιχμαλώτους πολέμου στην Αγία Ελένη, γιατί ήθελαν να τους απομακρύνουν από το μέτωπο για να μην επηρεάζουν τις εξελίξεις.

 

Παρά το γεγονός ότι οι συνθήκες διαβίωσης στα στρατόπεδα Deadwood (το είδαμε στη διαδρομή για το Flagstaff) θεωρούνταν καλύτερες σε σύγκριση με άλλα στρατόπεδα συγκέντρωσης, περίπου 180 αιχμάλωτοι πέθαναν στο νησί από ασθένειες ή φυσικά αίτια. Η Αγγλικανική Εκκλησία του νησιού αρνήθηκε την ταφή τους στα δικά της νεκροταφεία, θεωρώντας τούς Μπόερς "εχθρούς του Στέμματος" και αιρετικούς (καθώς ήταν Καλβινιστές). Έτσι η Βαπτιστική Εκκλησία προσφέρθηκε τότε να δώσει δική της γη στην περιοχή Knollcombes, όπου και δημιουργήθηκε το νεκροταφείο. Και τί ειρωνεία... το μέρος αυτό είναι ακριβώς δίπλα στο αγγλικανικό νεκροταφείο. Στο κέντρο του νεκροταφείου δεσπόζουν δύο μεγάλοι οβελίσκοι από γρανίτη, οι οποίοι στάλθηκαν από την κυβέρνηση της Νότιας Αφρικής (1913) στη μνήμη των αιχμαλώτων που δεν επέστρεψαν ποτέ στην πατρίδα τους.

 

Συναντήσαμε τον James και τον παρακαλέσαμε να μας μεταφέρει με το αμάξι του μέχρι το πρώτο χωριό, εκεί που αρχίζει ένα όμορφο δασωμένο μονοπάτι για το Jamestown. Το μονοπάτι είναι κατηφορικό με εξαίσια θέα προς τον καταρράκτη (χωρίς νερό) και το βαθύ φαράγγι. Πλησιάζοντας προς τον πρώτο οικισμό, θα επισκεφτούμε το Brians house, συχνά αναφέρεται ως "Briars Pavilion", το προσωρινό σπίτι του Ναπολέοντα, μόλις έφτασε στο νησί. Σήμερα είναι μουσείο, ανοικτό μόνο μία ώρα την ημέρα.

 

η τοποθεσία του Brians house

 

Όταν ο Ναπολέων έφτασε στην Αγία Ελένη τον Οκτώβριο του 1815, η μόνιμη κατοικία, που του ετοίμαζαν (το Longwood House), δεν ήταν ακόμη έτοιμη (ήταν παλιά, υγρή και χρειαζόταν επισκευές). Αρνούμενος να μείνει σε ένα πανδοχείο στην πόλη, όπου όλοι θα τον κοιτούσαν, επέλεξε το Briars, ένα μικρό περίπτερο (pavilion) στον κήπο της οικογένειας Balcombe, όπου ο ιδιοκτήτης του ήταν υπάλληλος της Εταιρείας Ανατολικών Ινδιών. Το ενδιαφέρον της περιόδου εκείνης ήταν η σχέση τού Ναπολέοντα με τη νεαρή κόρη της οικογένειας, την Betsy Balcombe, η οποία ήταν από τους λίγους ανθρώπους που δεν τον φοβόταν. Του έκανε φάρσες, τον προκαλούσε σε παιχνίδια και του μιλούσε με θράσος, κάτι που ο Ναπολέων λάτρευε, καθώς του θύμιζε την κανονική ζωή μακριά από το πρωτόκολλο του τίτλου του.

επιστρέφοντας στο Jamestown από μονοπάτι

Brians house

Παρά την όμορφη τοποθεσία, το ίδιο το κτίσμα ήταν πολύ περιορισμένο, είχε στη διάθεσή του ένα μόνο δωμάτιο στον επάνω όροφο και δύο μικρά δωμάτια στο ισόγειο. Ο Ναπολέων κοιμόταν, έτρωγε και υπαγόρευε τα απομνημονεύματά του στον ίδιο χώρο. Σε σύγκριση με το Longwood που ακολούθησε, το Briars θεωρείται η πιο "ευτυχισμένη" περίοδος της εξορίας του, καθώς το κλίμα εκεί ήταν πιο ευχάριστο και η επιτήρηση των Βρετανών λιγότερο ασφυκτική στην αρχή. Το Δεκέμβριο του 1815, μεταφέρθηκε τελικά στο Longwood House, το οποίο βρισκόταν σε ένα ανεμοδαρμένο και υγρό οροπέδιο, κάτι που επιδείνωσε την υγεία και την ψυχολογία του. Η οικογένεια Balcombe αναγκάστηκε να εγκαταλείψει το νησί το 1818, καθώς οι Βρετανικές αρχές τους υποψιάστηκαν ότι λειτουργούσαν ως σύνδεσμοι του Ναπολέοντα με τον έξω κόσμο. Σήμερα, το Briars Pavilion έχει αποκατασταθεί και ανήκει στο γαλλικό κράτος (είναι μέρος των "Domaines français de Sainte-Hélène"). Θεωρείται ένας από τους πιο σημαντικούς ιστορικούς χώρους στο νησί. Το κοντέρ της διαδρομής μας κατέγραψε 10 χλμ με τα πόδια και πήραμε μια μικρή γεύση για το νησί.

σημαντικές ημερομηνίες

 

20.00, τρώμε fried tuna και καθόμαστε έξω με κοντομάνικο. Χάχα....και πριν 15 μέρες τουρτουρίζαμε στα κρύα της θάλασσας της Σκωτίας. Ρώτησα το AI... να δοκιμάσω Fried tuna στο Jamestown.... και μου απάντησε ...ο τηγανητός τόνος δεν είναι απλώς ένα γεύμα, είναι το εθνικό τους φαγητό... Ψαρεύεται πρωί και τρώγεται απογευματάκι ή βράδυ. Δεν υπάρχει κατάψυξη, μόνο η καθαρή γεύση του ψαριού, αν και αυτό δεν το αντιλαμβάνεσαι όταν είναι παναρισμένο. Συνήθως είναι πολύ spicy γιατί του βάζουν πολύ chili (τα περίφημα St Helena peppers). Το κόστος του είναι περίπου 10£. Άκου με και Go for it!

39. μέρα (24 Απρ.) Flagstaff
6.00, καλημέρααααα

η πόλη από ψηλά

η πόλη έχει μόνο ένα δρόμο

 8.30, μαζί με την Claudie αποφασίσαμε να πάμε στο Flagstaff peak, η καλύτερη επιλογή με θέα στη θάλασσα και την άγρια βόρεια ακτογραμμή. Το σημείο εκκίνησης απέχει και θέλει όχημα μέχρι το Deadwood Plain, μια περιοχή κάμπος, υγρός και ανεμοδαρμένος. Από ευδιάκριτο μονοπάτι ανεβαίνουμε προς την κορυφή, σε υψόμετρο 650μ. Η θέα προς τους γκρεμούς είναι όμορφη όχι όμως συγκλονιστική, όπως γράφει το Διαδίκτυο. Είναι εύκολη πορεία και διαρκεί περίπου 1,5–2 ώρες, ανάλογα από που ξεκινάς. Στη διαδρομή συναντήσαμε και το στρατόπεδο των αιχμαλώτων boers και μια φωτογραφία που δείχνει την τοποθεσία.

prisoners camp of boer

   

 

Είχαμε δυο επιλογές για πεζοπορία. Το Flagstaff με τους γκρεμούς και τον ωκεανό και το Peak Dale, με τη σπάνια βλάστηση, που με συννεφιά έχει μια μυστηριώδη βουκολική ατμόσφαιρα. Όπου και να πάμε, χρειάζεται πολύ νερό, καπέλο και αντιανεμικό. Ο αέρας και ο ήλιος δεν παίζονται.

12.00-14.00, τελευταίες ώρες στο νησί και τις αφιερώσαμε σε ένα Town Tour walk. Castle Gardens, ένας ήσυχος κήπος με τροπικά φυτά. Εδώ, αρχίζει και φαίνεται η κούραση. Λίγο παρακάτω υπάρχει ένα καφέ με τον περίφημο και ακριβό καφέ της Αγίας Ελένη. Δοκίμασα αλλά δεν τρελάθηκα. Πήρα και για το σπίτι (καφέ σε beam), που τα 250γρ κοστίζουν 15€. The Castle, είναι το ιστορικό διοικητήριο, με την αρχιτεκτονική ενός από τα παλαιότερα κτίρια του νησιού (1659). Museum of Saint Helena, βρίσκεται δίπλα στη βάση της Jacob's Ladder, σε ένα παλιό πέτρινο κτίριο. Η είσοδος είναι δωρεάν και αναφέρεται στην ιστορία του νησιού. Είναι ανοικτό 10.00-14.00 τις εργάσιμες μέρες. St. James Church είναι η αρχαιότερη αγγλικανική εκκλησία στο νότιο ημισφαίριο με ανύπαρκτο εσωτερικό διάκοσμο. Η πόλη Jamestown δεν έχει πολλά να προσφέρει. Αντιθέτως, η ύπαιθρος αξίζει και ποικίλλει ανάλογα με τα ενδιαφέροντά σου. Μία παρέα νοίκιασε όχημα και διανυκτέρευσε για μία ξεχωριστή εμπειρία. Αν δεν ανήκετε σε αυτή την κατηγορία, παρακαλέστε έναν ντόπιο να σας κάνει μια βόλτα. Οι κάτοικοι είναι εξαιρετικά ευγενικοί και θα το αποδεχτούν. Υπάρχουν μέρη με ηφαιστειακά πεδία, μέρη με απροσπέλαστα δάση και θάλασσα για τους divers, είναι όλα εκείνα τα συναρπαστικά που μπορείς να συναντήσεις στην Αγία Ελένη.

το Μουσείο της πόλης

πίνακας του Ναπολέοντα στο Μουσείο της πόλης

πανοραμική της παραλίας

ο περίφημος καφές τους

μπαράκι της πόλης

το Διοικητήριο

ντόπιες κουτσομπολεύουν

ένα ξενοδοχείο έχει η πόλη

Castle cardens

   

18.00, γύρισαν οι divers και οι snorkeles και μου διηγήθηκαν για έναν εκπληκτικό βυθό με πεντακάθαρα νερά και φαλαινοκαρχαρίες να βολτάρουν δίπλα τους. Το ίδιο και εκείνοι που εξερεύνησαν τις ηφαιστειακές σπηλιές της ακτής πάνω σε μια zodiac. Το town tour αντάμειψε εκείνους που το προτίμησαν. Εμείς οι ορεινοί ασχοληθήκαμε με το βουνό και ανακαλύψαμε χάρτη με 23 πεζοπορικές διαδρομές. Το νησί της Αγίας Ελένης, που τελικά δεν είναι τόσο αδιάφορο, έχει πολλά πράγματα να δεις και να κάνεις.

οι snorkeles έχουν βγάλει φοβερά βίντεο και φωτογραφίες

υποβρύχια λήψη

 

Δελφίνια, φάλαινες θαλασσοπούλια και ιπτάμενα ψάρια, είναι ένας λόγος για να έχουμε τα μάτια μας ανοιχτά κατά τη διάρκεια μιας Atlantic Odyssey. Αυτά τα αξιοσημείωτα ψάρια έχουν εξειδικευμένα φτερά που τους επιτρέπουν να δημιουργούν ανύψωση και να γλιστρούν πάνω από την επιφάνεια του νερού σε μικρές αποστάσεις. Το κάνουν για να ξεφύγουν από τα αρπακτικά, όπως ο τόνος αν και ενώ βρίσκονται στον αέρα, είναι ευάλωτα να φαγωθούν από θαλασσοπούλια!

 

δεν είναι δικό μου, του Κυβερνήτη είναι

19.00, το barbeque μάς καλεί, λίγες ώρες πριν σαλπάρουμε για τον τελικό μας προορισμό, την Praia. Έχουν προσκληθεί και όλοι οι τοπικοί παράγοντες, που συμμετείχαν στις δράσεις μας. Η μουσική κτυπά πολλά ντεσιμπέλ. Καθώς η Atlantic Odyssey διασχίζει τον Ισημερινό και εισέρχεται σε θερμότερα νερά, τα ιπτάμενα ψάρια μπορούν συχνά να εντοπιστούν στα κύματα του Ατλαντικού Ωκεανού, αλλά είναι δύσκολα στη φωτογράφιση. Ένα ωραίο βίντεο μας έστειλε φίλος της παρέας και το αναδημοσιεύω ως VideobyRafa.